Khi bước qua tuổi xế chiều, đặc biệt là sau tuổi 70, sự tích tụ của các biến đổi tế bào theo thời gian kết hợp cùng thói quen sinh hoạt và tiền sử gia đình khiến nguy cơ mắc ung thư gia tăng. Việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giúp người bệnh tăng cơ hội điều trị hiệu quả và bảo vệ chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, tầm soát ung thư không phải là quy trình áp dụng rập khuôn cho tất cả mọi người. Ở độ tuổi này, các can thiệp y tế cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích phát hiện bệnh và những rủi ro đi kèm như chi phí, tâm lý lo âu hay biến chứng từ các thủ thuật xâm lấn.
Theo Tiến sĩ Sang-Hoon Ahn, bác sĩ chuyên khoa ung thư tại Trung tâm Ung thư Toàn diện USC Norris, thuộc Keck Medicine của hệ thống y tế học thuật thuộc Đại học Nam California (Hoa Kỳ), tầm soát ung thư đôi khi có thể tốn kém hoặc gây ra biến chứng, vì vậy có những yếu tố quan trọng cần cân nhắc, đặc biệt là khi càng cao tuổi.
Tiến sĩ Sang-Hoon Ahn giải thích những loại ung thư nào người lớn tuổi nên được tầm soát, khi nào nên bắt đầu tầm soát định kỳ:
1. Ung thư phổi
Ung thư phổi có tỷ lệ tử vong cao nhưng việc sàng lọc định kỳ không áp dụng đại trà cho mọi nam giới sau tuổi 70. Thông thường, việc tầm soát ung thư phổi được khuyến nghị mỗi năm một lần cho những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc.
Theo Tiến sĩ Ahn, việc tầm soát được thực hiện bằng cách chụp CT ngực liều thấp cho người từ 50 - 80 tuổi. Sàng lọc ung thư phổi không dành cho tất cả mọi người. Phương pháp này dành cho những bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá ít nhất một gói mỗi ngày trong 20 năm và hiện đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm qua.
Ung thư phổi có tỷ lệ tử vong cao nhưng việc sàng lọc định kỳ không áp dụng đại trà cho mọi nam giới sau tuổi 70. Ảnh minh họa AI.
Bên cạnh các xét nghiệm sàng lọc định kỳ, chìa khóa quan trọng nhất để phòng ngừa bệnh tật sau tuổi 70 vẫn là duy trì một lối sống lành mạnh. Việc vận động thể lực phù hợp với sức khỏe, tuân thủ chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ, hạn chế rượu bia, tránh xa thuốc lá và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như tim mạch, huyết áp, đái tháo đường sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe mỗi ngày.
2. Ung thư tuyến tiền liệt
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở nam giới cao tuổi, nhưng phần lớn các khối u ở giai đoạn này tiến triển khá chậm. Phương pháp sàng lọc cơ bản hiện nay là xét nghiệm máu định lượng kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA).
Mốc tầm soát thường quy bằng xét nghiệm PSA thường tập trung ở nam giới từ 50 - 70 tuổi.
Theo Tiến sĩ Ahn, sau tuổi 70, việc tiếp tục xét nghiệm PSA cần sự cân nhắc thận trọng. Nhiều trường hợp ung thư tuyến tiền liệt phát triển rất chậm, không gây triệu chứng và không làm suy giảm tuổi thọ của người bệnh.
Việc phát hiện các khối u không tiến triển này đôi khi dẫn đến các can thiệp sinh thiết hay điều trị không thực sự cần thiết, gây lo lắng quá mức và mang lại tác dụng phụ ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện hay đời sống vợ chồng. Do đó, nam giới lớn tuổi nên trao đổi kỹ với bác sĩ để xem xét liệu việc xét nghiệm có thực sự mang lại lợi ích thiết thực cho sức khỏe của mình hay không.
3. Ung thư đại trực tràng
Ung thư đại trực tràng là bệnh lý ác tính đường tiêu hóa thường gặp ở người lớn tuổi. Phương pháp nội soi đại tràng hoặc xét nghiệm phân được sử dụng để sàng lọc ung thư đại trực tràng. Các xét nghiệm này thường được thực hiện cho đến 75 tuổi.
Theo Tiến sĩ Ahn, đối với người lớn có nguy cơ trung bình, nội soi đại tràng được khuyến cáo 10 năm một lần, nhưng có thể được khuyến cáo thường xuyên hơn tùy thuộc vào kết quả nội soi và tiền sử gia đình mắc ung thư. Bác sĩ có thể tiếp tục sàng lọc ung thư đại trực tràng cho đến 85 tuổi.
Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng nội soi đại tràng không phải là thủ thuật dễ dàng, đặc biệt là đối với nhiều bệnh nhân lớn tuổi. Vì vậy, đối với những bệnh nhân lớn tuổi vẫn coi trọng việc sàng lọc, có thể thực hiện xét nghiệm phân thay vì nội soi đại tràng tùy thuộc vào từng bệnh nhân.
