Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi.
Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng 1 - 2 tuần. Tuy nhiên, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền có nguy cơ gặp biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp, bội nhiễm vi khuẩn hoặc khiến bệnh mạn tính trở nên trầm trọng hơn.
Bên cạnh tiêm vaccine cúm hằng năm, giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch. Dưới đây là những nhóm thực phẩm thiết yếu nên được bổ sung vào thực đơn hằng ngày để tăng sức đề kháng hiệu quả.
1. Thực phẩm giàu protein tăng cường miễn dịch, phòng ngừa nhiễm cúm A
Protein là thành phần cần thiết để cơ thể xây dựng và sửa chữa các mô, đồng thời tham gia sản xuất kháng thể và nhiều thành phần của hệ miễn dịch. Vì vậy, chế độ ăn đủ chất đạm hàng ngày giúp cơ thể duy trì hoạt động bình thường và hỗ trợ khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.
Các thực phẩm giàu protein nên có trong thực đơn gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, tôm, cua và các loại đậu. Trong đó, cá còn cung cấp acid béo omega-3, còn trứng và sữa bổ sung nhiều vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
2. Rau xanh và trái cây giàu vitamin C
Vitamin C có vai trò hỗ trợ hoạt động của các tế bào miễn dịch, đồng thời giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Thiếu vitamin C có thể ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch, vì vậy cần bổ sung dưỡng chất này thường xuyên thông qua thực phẩm.
Một số loại trái cây giàu vitamin C gồm cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi và dâu tây. Các loại rau như bông cải xanh, ớt chuông và rau cải cũng cung cấp vitamin C cùng nhiều chất dinh dưỡng có lợi khác.
3. Thực phẩm giàu vitamin A và beta-carotene
Vitamin A góp phần duy trì sức khỏe của da và niêm mạc đường hô hấp, tạo nên hàng rào bảo vệ đầu tiên trước các tác nhân gây bệnh. Đây cũng là dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của hệ miễn dịch.
Cà rốt là một trong nhiều loại thực phẩm giàu beta-carotene, hỗ trợ tăng cường miễn dịch, ngăn ngừa mắc cúm A. Ảnh: Ngọc Hà.
Các thực phẩm giàu vitamin A hoặc beta-carotene gồm cà rốt, bí đỏ, khoai lang, rau ngót, rau cải xanh và các loại rau lá xanh đậm. Gan động vật, trứng và sữa cũng cung cấp vitamin A.
Trong đó, beta-carotene là tiền chất của vitamin A, có nhiều trong các loại rau củ màu vàng, cam và rau xanh đậm. Để cơ thể hấp thu tốt hơn, có thể chế biến những thực phẩm này cùng một lượng dầu ăn phù hợp.
4. Thực phẩm giàu vitamin D và kẽm
Vitamin D tham gia điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch. Trong khi đó, kẽm cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của nhiều tế bào miễn dịch. Việc thiếu hụt các dưỡng chất này có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh.
Nguồn vitamin D trong thực phẩm gồm cá béo như cá hồi, cá mòi, lòng đỏ trứng và một số loại sữa được bổ sung vitamin D. Ngoài ra, cơ thể có thể tổng hợp vitamin D khi da tiếp xúc với ánh nắng phù hợp.
Kẽm có nhiều trong thịt, hải sản, trứng, sữa, các loại đậu và hạt. Bổ sung những thực phẩm này vào chế độ ăn hằng ngày giúp cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.
5. Ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt
Ngũ cốc cung cấp carbohydrate, nguồn năng lượng chính giúp cơ thể duy trì các hoạt động sống. Khi cơ thể được cung cấp đủ năng lượng, protein và các vi chất dinh dưỡng, hệ miễn dịch mới có điều kiện hoạt động bình thường.
Gạo, yến mạch, bánh mì nguyên cám, ngô, khoai và các loại củ là những lựa chọn phù hợp để xây dựng bữa ăn cân đối. Trong đó, ngũ cốc nguyên hạt thường cung cấp nhiều chất xơ và một số vitamin nhóm B, khoáng chất hơn so với ngũ cốc tinh chế.
Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt bí và hạt hướng dương cũng bổ sung chất béo không bão hòa, protein và nhiều vi chất dinh dưỡng. Có thể dùng một lượng vừa phải làm bữa phụ hoặc kết hợp với sữa chua, yến mạch.
6. Sữa chua và thực phẩm lên men
Một số loại thực phẩm lên men như sữa chua có thể cung cấp lợi khuẩn, góp phần duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Đường ruột có mối liên hệ với hoạt động miễn dịch, vì vậy việc duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh cũng là một phần của chế độ chăm sóc sức khỏe tổng thể.
Sữa chua, đặc biệt là loại có chứa các chủng lợi khuẩn sống, có thể được sử dụng như một phần của chế độ ăn đa dạng. Nên ưu tiên sản phẩm ít đường hoặc không thêm đường để hạn chế lượng đường tiêu thụ.
Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, để có hệ miễn dịch khỏe mạnh thì chế độ ăn cần đa dạng, đầy đủ chất dinh dưỡng, trong bữa ăn chúng ta có thể cân đối chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa...); dầu (dầu, mỡ, hạt có dầu...); ngũ cốc (cơm, mì, bánh mì, khoai củ...); rau xanh quả chín...
