Ngày 16/10, Hội nghị Y học từ xa châu Á 2026 (ATS 2026) diễn ra tại Hà Nội, do Hội Y học từ xa châu Á (ATS) phối hợp với Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tổ chức. Hội nghị quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện cơ sở y tế trong nước, quốc tế nhằm trao đổi kinh nghiệm, cập nhật tiến bộ công nghệ và thảo luận giải pháp thúc đẩy ứng dụng y học từ xa trong thực tiễn.
Toàn cảnh hội nghị.
Y học từ xa góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế
Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Phó Chủ tịch và Chủ tịch kế nhiệm Hội Y học từ xa châu Á, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhấn mạnh y học từ xa không còn đơn thuần là giải pháp mang lại sự thuận tiện mà đã trở thành phương thức thiết yếu để bảo vệ sự sống.
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, y học từ xa góp phần bảo đảm người bệnh có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bất kể nơi sinh sống, đồng thời giúp bác sĩ tại những địa bàn khó khăn nhận được sự hỗ trợ chuyên môn từ đồng nghiệp.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với châu Á, nơi sinh sống của khoảng 60% dân số thế giới, với hàng nghìn hòn đảo và nhiều khu vực miền núi xa xôi, hẻo lánh. Người bệnh ở nông thôn cũng cần có cơ hội được chuyên gia y tế hàng đầu thăm khám, tư vấn như người dân tại các đô thị lớn.
Ông cho rằng, châu Á có nhiều lợi thế để phát triển y học từ xa nhờ nền tảng công nghệ thông tin, lực lượng người dùng công nghệ số trẻ, đội ngũ kỹ sư đông đảo và quá trình hợp tác giữa bác sĩ với kỹ sư được xây dựng trong nhiều năm.
Thay vì chỉ ứng dụng những công nghệ sẵn có, các quốc gia trong khu vực có thể chủ động phát triển giải pháp tiết kiệm chi phí, có khả năng triển khai trên diện rộng và phù hợp với nhu cầu của người dân.
Tại Việt Nam, năm 2020, trước những thách thức của đại dịch COVID-19, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 2628/QĐ-BYT phê duyệt Đề án khám, chữa bệnh từ xa giai đoạn 2020-2025, đặt mục tiêu kết nối 1.000 bệnh viện.
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu tại Hội nghị Y học từ xa châu Á 2026 (ATS 2026).
Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được lựa chọn triển khai thí điểm mô hình khám, chữa bệnh từ xa, kết nối với một số bệnh viện vệ tinh, trong đó có Bệnh viện Đa khoa Mường Khương (Lào Cai), Bệnh viện Đa khoa thành phố Hà Tĩnh và các trạm y tế xã.
Từ mô hình ban đầu, mạng lưới y tế từ xa đã phát triển trên phạm vi toàn quốc. Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, các bác sĩ tại Hà Nội hằng ngày kết nối với đồng nghiệp ở Lào Cai, Hà Tĩnh, Thanh Hóa và nhiều địa phương khác để hội chẩn từ xa, hỗ trợ hồi sức tích cực, chẩn đoán hình ảnh và đào tạo y khoa liên tục.
Trong đại dịch COVID-19, sự kết hợp giữa y học từ xa và trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy tiềm năng thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa vùng núi xa xôi và các đô thị lớn thông qua những giải pháp thiết thực, có khả năng cứu sống người bệnh.
Bên cạnh đó, hợp tác giữa Bệnh viện Đại học Y Hà Nội với Korea Telecom trong quản lý bệnh mạn tính, nghiên cứu AI, cùng các hoạt động hợp tác với Viettel và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), cho thấy vai trò của kết nối và hợp tác trong phát triển y học từ xa.
Năm ưu tiên để y học từ xa phát triển hiệu quả, an toàn
Phát biểu tại hội nghị, TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), nhận định các hệ thống y tế trên khắp châu Á đang đối mặt với nhiều thách thức như nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, tình trạng già hóa dân số, gánh nặng bệnh mạn tính và sự chênh lệch trong khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội nghị.
Trong bối cảnh đó, y học từ xa đang trở thành một bộ phận quan trọng của hệ thống y tế hiện đại. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra không chỉ là phát triển công nghệ mà còn phải bảo đảm những tiến bộ này mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh và cộng đồng.
TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh 5 vấn đề ưu tiên.
- Thứ nhất, lấy người bệnh làm trung tâm, bảo đảm chất lượng và an toàn trong chăm sóc sức khỏe.
- Thứ hai, củng cố y tế cơ sở, tăng cường kết nối giữa các cơ sở y tế và bảo đảm tính liên tục trong quá trình chăm sóc, điều trị.
- Thứ ba, đẩy nhanh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm.
- Thứ tư, tăng cường công tác quản trị, nâng cao các tiêu chuẩn chuyên môn.
- Thứ năm, thúc đẩy hợp tác khu vực và quốc tế.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, chuyển đổi số cần góp phần củng cố toàn bộ hệ thống y tế, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe ban đầu. Cùng với đó, đổi mới sáng tạo phải đi đôi với hệ thống quản trị hiệu quả và hợp tác quốc tế để y tế số phát triển có trách nhiệm, mang lại lợi ích cho các cộng đồng.
Mục tiêu hướng tới là xây dựng hệ thống y tế dễ tiếp cận hơn, kết nối chặt chẽ hơn, có khả năng thích ứng trước các thách thức và đáp ứng hiệu quả nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
AI, cấp cứu và chăm sóc tại nhà là những hướng ứng dụng đáng chú ý
Trong khuôn khổ Hội nghị Y học từ xa châu Á 2026, nhiều phiên khoa học chuyên sâu tập trung vào các vấn đề đang được quan tâm trong quá trình chuyển đổi số y tế.
Các nội dung thảo luận gồm ứng dụng AI trong phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, hỗ trợ chẩn đoán và chăm sóc sức khỏe; y học từ xa xuyên biên giới; ứng dụng y học từ xa trong cấp cứu, chăm sóc sức khỏe ban đầu và chăm sóc tại nhà.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng trao đổi về chính sách và hạ tầng y tế số, bao gồm cơ chế tài chính, hành lang pháp lý, kết nối dữ liệu, hạ tầng công nghệ và những giải pháp chẩn đoán hình ảnh từ xa.
Hội nghị không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn tạo cơ hội kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Qua đó, các tiến bộ của y học và công nghệ được kỳ vọng sẽ đến gần hơn với người dân, góp phần giảm bớt những rào cản do khoảng cách địa lý trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
