Lạc (đậu phộng) cung cấp protein thực vật, chất béo không bão hòa, chất xơ và nhiều khoáng chất. Theo dữ liệu dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, 100 g lạc rang khô không muối cung cấp khoảng 587 kcal, gần 50 g chất béo và 24 g protein.
Với người khỏe mạnh, lạc có thể là một phần của chế độ ăn cân đối nếu sử dụng với lượng phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp cần tránh hoặc hạn chế thực phẩm này.
1. Người dị ứng với lạc cần tránh hoàn toàn
Lạc giàu dinh dưỡng nhưng một số người nên thận trọng.
Người dị ứng với lạc cần tránh hoàn toàn loại thực phẩm này và các sản phẩm có chứa thành phần từ lạc. Phản ứng dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với protein trong lạc, gây các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa, sưng môi hoặc lưỡi, đau bụng, nôn và tiêu chảy.
Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị khó thở, tụt huyết áp và sốc phản vệ, đe dọa tính mạng. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo phản ứng dị ứng thực phẩm có thể diễn tiến nhanh và nghiêm trọng.
Người đã được xác định dị ứng với lạc cần đọc kỹ nhãn thực phẩm, chú ý nguy cơ lạc có trong bánh kẹo, nước sốt và các sản phẩm chế biến sẵn. Không nên tự thử ăn lại lạc để kiểm tra phản ứng. Nếu xuất hiện khó thở, sưng họng, choáng hoặc dấu hiệu phản vệ sau khi ăn, cần cấp cứu ngay.
2. Người mắc bệnh thận cần hạn chế kali hoặc phospho
Lạc chứa protein, kali và phospho. Với người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi chức năng thận suy giảm đáng kể hoặc nồng độ kali, phospho trong máu tăng, lượng lạc ăn vào có thể cần được điều chỉnh.
Tuy nhiên, không phải tất cả người mắc bệnh thận đều phải kiêng lạc. Mức độ hạn chế phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, kết quả xét nghiệm, phương pháp điều trị và nhu cầu dinh dưỡng của từng người. Tự ý loại bỏ nhiều thực phẩm giàu dinh dưỡng có thể khiến khẩu phần ăn mất cân đối.
Người mắc bệnh thận nên hỏi bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng lạc phù hợp, thay vì tự kiêng hoàn toàn khi chưa có chỉ định.
3. Người cần kiểm soát cân nặng nên hạn chế ăn lạc
Lạc chứa nhiều chất béo không bão hòa nhưng cũng là thực phẩm giàu năng lượng. Ăn quá nhiều, đặc biệt khi tổng năng lượng từ các bữa ăn đã vượt nhu cầu, có thể gây khó khăn cho việc kiểm soát cân nặng.
Người thừa cân, béo phì hoặc đang giảm cân không nhất thiết phải loại bỏ lạc khỏi thực đơn. Thay vào đó, nên kiểm soát khẩu phần, ưu tiên lạc luộc hoặc rang không muối và hạn chế loại tẩm đường, nhiều muối hoặc chế biến với nhiều dầu.
Điều quan trọng là cân đối tổng lượng thức ăn trong ngày, thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm riêng lẻ.
Lưu ý khi sử dụng lạc
Lạc bị mốc, đổi màu, có mùi hoặc vị bất thường cần được loại bỏ. Một số loại nấm mốc có thể sinh aflatoxin, độc tố gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan khi phơi nhiễm kéo dài.
Lạc có thể nhiễm aflatoxin nếu điều kiện trồng trọt, thu hoạch hoặc bảo quản không phù hợp. Việc rang hoặc nấu chín tại nhà không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn độc tố đã có trong thực phẩm. Vì vậy, không nên cố tận dụng lạc bị mốc bằng cách rang lại hoặc chế biến để ăn.
Để hạn chế nguy cơ, nên mua lạc từ nguồn đáng tin cậy, bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát và loại bỏ những hạt có dấu hiệu bất thường.
