1. Giá trị dinh dưỡng của tôm
Tôm là nguồn protein chất lượng cao, cung cấp các acid amin thiết yếu nhưng chứa ít chất béo. Theo cơ sở dữ liệu thành phần thực phẩm USDA, 100 g tôm nấu chín cung cấp khoảng 99 kcal, 24 g protein, 0,3 g chất béo tổng số và 0,06 g chất béo bão hòa. Khẩu phần này còn chứa khoảng 189 mg cholesterol, 259 mg kali, 39 mg magie và 1,6 mg kẽm.
Tôm cũng cung cấp một lượng acid béo omega-3, gồm EPA và DHA nhưng hàm lượng không cao bằng các loại cá béo như cá hồi, cá mòi và cá trích. Vì vậy, tôm không nên được xem là nguồn omega-3 chính trong chế độ ăn.
Điểm nổi bật của tôm là hàm lượng protein cao trong khi lượng chất béo bão hòa rất thấp, là một lựa chọn thực phẩm phù hợp với chế độ ăn tốt cho tim mạch.
2. Vì sao tôm phù hợp với chế độ ăn tốt cho tim mạch?

Tôm là nguồn protein chất lượng cao, cung cấp các acid amin thiết yếu nhưng chứa ít chất béo. Ảnh: TV
Ít chất béo bão hòa
Tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL (cholesterol xấu) trong máu, góp phần thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị lựa chọn các nguồn protein lành mạnh, thường xuyên ăn cá và hải sản, đồng thời thay thế một phần thịt đỏ, thịt chế biến sẵn bằng những thực phẩm có lợi hơn.
Tôm có ưu thế khi cung cấp lượng protein đáng kể nhưng rất ít chất béo bão hòa. Dùng tôm thay cho thịt nhiều mỡ hoặc thịt chế biến sẵn, người ăn có thể giảm lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần mà vẫn bổ sung protein. AHA cũng xếp tôm, cua và tôm hùm không chiên rán vào nhóm hải sản ít chất béo bão hòa, là lựa chọn thay thế lành mạnh cho nhiều loại thịt.
Cholesterol trong tôm không đồng nghĩa với cholesterol máu tăng
Tôm giàu protein, ít chất béo bão hòa nhưng chứa cholesterol tương đối cao. Tôm chứa khoảng 189 mg cholesterol trong 100 g thịt chín. Tuy nhiên, cholesterol trong thực phẩm không làm cholesterol máu tăng tương ứng ở tất cả mọi người. Tác động còn phụ thuộc vào đặc điểm cơ thể và tổng thể chế độ ăn, trong đó chất béo bão hòa là yếu tố quan trọng cần kiểm soát.
Một thử nghiệm ngẫu nhiên đăng trên tạp chí Cellular and Molecular Biology năm 2010 đã đánh giá ảnh hưởng của tôm nước lạnh đối với mỡ máu ở 23 nam giới khỏe mạnh. Người tham gia ăn 225 g tôm mỗi ngày trong một giai đoạn 4 tuần, sau đó chuyển sang chế độ ăn đối chứng gồm thanh cá trong một giai đoạn 4 tuần khác, với thời gian nghỉ giữa hai giai đoạn.
Kết quả không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa về cholesterol toàn phần, LDL, HDL hoặc triglyceride giữa hai chế độ ăn, dù lượng cholesterol từ thực phẩm tăng khi ăn tôm.
Nghiên cứu này cho thấy ăn tôm không nhất thiết làm xấu các chỉ số mỡ máu ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, quy mô nghiên cứu nhỏ và đối tượng tham gia hạn chế nên chưa thể khẳng định kết quả tương tự ở người mắc rối loạn lipid máu.
Hướng dẫn dinh dưỡng bảo vệ sức khỏe tim mạch năm 2026 của AHA cũng nhấn mạnh rằng, với phần lớn mọi người, cholesterol từ thực phẩm không còn là mục tiêu chính cần kiểm soát để giảm nguy cơ tim mạch. Thay vào đó, cần chú trọng chất lượng tổng thể của chế độ ăn, đặc biệt là hạn chế chất béo bão hòa, ưu tiên nguồn protein lành mạnh và thực phẩm ít qua chế biến.
3. Cách chế biến tôm tốt hơn cho tim mạch
Cách chế biến quyết định món tôm có giữ được ưu điểm ít chất béo bão hòa hay không. Nên ưu tiên:
- Luộc hoặc hấp: Không cần thêm nhiều dầu mỡ, giữ được đặc tính ít chất béo của tôm. Có thể ăn cùng rau xanh để bổ sung chất xơ.
- Nấu canh: Kết hợp tôm với rau, củ để đa dạng dinh dưỡng. Hạn chế nêm nhiều muối hoặc nước mắm.
- Xào với ít dầu thực vật: Dùng lượng dầu vừa phải, kết hợp tôm với các loại rau củ như súp lơ, cà rốt, bí xanh hoặc rau cải.
Nên hạn chế tôm chiên ngập dầu, rang nhiều mỡ, sốt bơ hoặc các món sử dụng nhiều muối và nước sốt chế biến sẵn. Những cách chế biến này có thể làm tăng lượng chất béo, năng lượng hoặc natri trong khẩu phần, không có lợi khi cần kiểm soát nguy cơ tim mạch.
Tôm là thực phẩm giàu protein, ít chất béo bão hòa và có thể góp mặt trong chế độ ăn tốt cho tim. Người khỏe mạnh không cần kiêng tôm chỉ vì hàm lượng cholesterol trong thực phẩm này. Điều quan trọng là ăn với khẩu phần hợp lý, đa dạng nguồn protein và ưu tiên cách chế biến ít dầu mỡ, ít muối để bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

