1. Tác dụng hỗ trợ điều trị sỏi tiết niệu của cây chó đẻ
Trong dân gian, chó đẻ răng cưa và chó đẻ thân xanh là hai loại cây chó đẻ thường được sử dụng làm thuốc. Cả hai đều được dùng theo kinh nghiệm dân gian với mục đích hỗ trợ điều trị sỏi tiết niệu, trong đó chó đẻ răng cưa là loại được sử dụng khá phổ biến.
Theo Đông y, hai loại cây chó đẻ thường được mô tả chung trong các thư tịch dưới các tên gọi như diệp hạ châu, trân châu thảo, có vị hơi đắng, ngọt, tính mát, quy kinh can, phế, có tác dụng bình can thanh nhiệt, lợi thủy giải độc, thường dùng trong điều trị các chứng bệnh thuộc hệ tiêu hóa, can đởm, tiêu hóa, hệ tiết niệu…
Sỏi tiết niệu thuộc phạm vi các chứng lâm trong đông y, trong đó các chứng thạch lâm, huyết lâm, nhiệt lâm là có nhiều biểu hiện lâm sàng tương ứng nhất. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chứng lâm nhưng đa số đều là do thấp nhiệt tích tụ ở hạ tiêu lâu ngày, làm quá trình khí hóa ở bàng quang bị cản trở, thấp nhiệt nung nấu nước tiểu kết lại thành sỏi.
Chó đẻ có tác dụng thanh nhiệt lợi thấp, điều hòa khí cơ của can, bàng quang, rất thích hợp vừa bài sỏi vừa không làm ảnh hưởng nhiều đến chính khí, thích hợp cho những người bị sỏi tiết niệu lâu năm.
Chó đẻ có tác dụng thanh nhiệt lợi thấp, điều hòa khí cơ của can, bàng quang, rất thích hợp cho những người bị sỏi tiết niệu lâu năm. Ảnh AI.
Các nghiên cứu hiện đại cũng đang từng bước làm sáng tỏ cơ chế tác động của cây chó đẻ đối với quá trình hình thành sỏi tiết niệu, đặc biệt là cây chó đẻ thân xanh. Một số nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất cây có khả năng ức chế quá trình hình thành tinh thể canxi oxalat, giảm lắng đọng tinh thể tại thận và thể hiện hoạt tính chống oxy hóa, chống viêm.
Chó đẻ thân xanh cũng được ghi nhận có tác dụng lợi tiểu, qua đó có thể hỗ trợ dòng chảy nước tiểu. Ngoài ra, các nghiên cứu về nhóm các loài chó đẻ còn đề cập đến khả năng làm giãn cơ trơn niệu quản, giảm đau và bảo vệ ống thận, ngăn tinh thể bám dính… từ đó hỗ trợ điều trị sỏi tiết niệu.
2. Một số cách dùng cây chó đẻ hỗ trợ điều trị sỏi tiết niệu
2.1 Nước sắc cây chó đẻ
Nguyên liệu: Cây chó đẻ răng cưa hoặc chó đẻ thân xanh tươi 30g (nếu là cây khô dùng 10 - 15g).
Cách làm:
- Cây chó đẻ sau khi thu hái rửa sạch, sao qua để giảm bớt tính lạnh.
- Sắc với 1 lít nước, đun nhỏ lửa trong 10 - 15 phút.
- Uống thay trà trong ngày.
2.2 Nước sắc cây chó đẻ kết hợp với các thảo dược giúp lợi niệu, thông lâm
Nguyên liệu: Cây chó đẻ 15g, kim tiền thảo 30g, cây mã đề 15g, rễ cỏ tranh 20g.
Cách làm:
- Các nguyên liệu rửa sạch cho vào nồi.
- Sắc cùng khoảng 1,5 lít nước.
- Sắc lửa nhỏ đến khi còn khoảng 500ml nước.
- Chia làm 2 - 3 lần uống trong ngày.
Đây là bài thuốc nam phối hợp các vị thuốc có tác dụng lợi tiểu, bài sỏi, có hiệu quả trong việc hỗ trợ điều trị các chứng sỏi bùn, sỏi tiết niệu với kích thước nhỏ.
3. Một số lưu ý khi sử dụng cây chó đẻ
- Chỉ nên uống liên tục từ 10 đến 15 ngày, sau đó ngừng uống 3 đến 5 ngày trước khi đánh giá lại và bắt đầu liệu trình mới. Khoảng nghỉ này giúp hệ tiêu hóa tản bớt hàn khí, tạo thời gian cho tỳ vị phục hồi chức năng vận hóa.
- Với những bệnh nhân có thể trạng hư nhược, tỳ vị hư hàn nên dùng chó đẻ sao vàng. Khi sắc có thể phối hợp cùng vài lát gừng tươi để giảm bớt tính lạnh của dược liệu, không gây lạnh bụng.
- Không dùng cây chó đẻ cho phụ nữ có thai do tác dụng kích thích co thắt cơ trơn, có nguy cơ dẫn đến sảy thai.
- Các hoạt chất trong cây chó đẻ có khả năng làm hạ đường huyết và hạ huyết áp. Với người đang dùng thuốc trị tiểu đường, thuốc hạ huyết áp nên uống nước sắc chó đẻ răng cưa cách xa các loại thuốc trên ít nhất 2 giờ để phòng tránh hiệu ứng cộng gộp gây tụt huyết áp hoặc hạ đường huyết quá mức. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
- Uống đủ nước, không nhịn tiểu.
