Châu Phi phát cảnh báo khẩn sau khi dịch Ebola 'gõ cửa' quốc gia thứ tư

Bộ Y tế & Phúc lợi Xã hội Nigeria vừa chính thức thông báo về ca nhiễm Ebola đầu tiên trong đợt dịch đang lan rộng khắp châu lục. 

Bệnh nhân là một phụ nữ vừa đặt chân đến thủ đô Abuja trên một chuyến bay quốc tế xuất phát từ Uganda. 

Sự kiện này đưa quốc gia đông dân nhất châu Phi vào danh sách những nước và vùng lãnh thổ có ghi nhận ca nhiễm virus Ebola trong năm nay, nối tiếp Cộng Hòa Dân Chủ Congo, Uganda và Kenya.

Theo cơ quan y tế sở tại, người phụ nữ bắt đầu xuất hiện những triệu chứng đầu tiên từ ngày 7/10 và vào điều trị tại một bệnh viện tư nhân ở Abuja vào ngày 11/10. Do trải qua nhiều ngày chăm sóc trước khi có kết quả xét nghiệm khẳng định dương tính với Ebola, đội ngũ y bác sĩ cùng những người tiếp xúc gần đang đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm. 

Hiện tại, bệnh nhân đã được chuyển sang khu cách ly để theo dõi đặc biệt, trong khi các nhà chức trách vẫn giữ kín thông tin về danh tính cũng như thời điểm nhập cảnh chính xác của bà.

Lời cảnh báo khẩn từ châu Phi

Theo Bộ trưởng Y tế Nigeria Muhammad Ali Pate, cơ quan chức năng đã khoanh vùng và theo dõi sát sao 44 cá nhân từng tiếp xúc với bệnh nhân. Nhóm này bao gồm các nhân viên y tế, những người cùng nằm viện, người chăm sóc và hành khách đi chung chuyến bay. 

“Chúng tôi đang làm mọi cách có thể để khống chế ca bệnh này, bằng việc truy vết tất cả những người mà bệnh nhân có thể đã tiếp xúc”, Bộ trưởng Pate nhấn mạnh trong bài phát biểu trên đài truyền hình quốc gia. 

Dù việc chẩn đoán muộn gây ra không ít lo ngại trong dư luận, các chuyên gia dịch tễ học nhận định 1 ca bệnh đơn lẻ hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được cách ly kịp thời và khoanh vùng chuẩn xác. 

Virus Ebola chỉ có khả năng lây truyền khi người bệnh đã biểu hiện rõ triệu chứng lâm sàng. Điều này phần nào giúp giảm bớt áp lực tâm lý cho những người đang trong diện giám sát y tế.

Liên quan đến chủng virus, giới chức Nigeria chưa đưa ra kết luận cụ thể, nhưng Tổng giám đốc Trung tâm Kiểm soát & Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi Jean cho hay bệnh nhân tại Abuja đã nhiễm chủng Bundibugyo. Đây là một biến thể khá hiếm gặp và hiện chưa có loại vaccine hay phác đồ điều trị đặc hiệu nào được cấp phép lưu hành. 

“Đợt dịch Ebola Bundibugyo này đã trở thành đợt dịch lan rộng nhất về mặt địa lý trong lịch sử, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia thuộc 3 khu vực của châu Phi”, ông Kaseya cảnh báo. “Lời kêu gọi của tôi với cộng đồng quốc tế rất khẩn thiết: Hãy hành động ngay!”.

Đợt dịch hiện tại được khởi nguồn từ ngày 15/5 tại tỉnh Ituri thuộc miền đông CHDC Congo. Những thống kê mới nhất cho thấy quốc gia này đã ghi nhận 9.552 ca mắc cùng 4.602 trường hợp tử vong, tương ứng với tỷ lệ không qua khỏi xấp xỉ 48%. 

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá đây là đợt bùng phát Ebola lây lan nhanh chưa từng có, tiềm ẩn nguy cơ vượt qua cả đợt dịch ở khu vực Tây Phi từng cướp đi sinh mạng của hơn 11.000 người trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2016.

Bài học kinh nghiệm về sự chủ động ứng phó

Trong khi phía Nigeria khẳng định bệnh nhân khởi hành từ Uganda, Bộ Y tế Uganda lại đưa ra góc nhìn khác khi bác bỏ việc gắn nguồn lây trực tiếp với lãnh thổ của mình. 

Cơ quan này giải thích rằng, người phụ nữ thực chất là công dân Nigeria, có chuyến công tác ngắn ngày tại miền đông CHDC Congo và chỉ ghé qua Uganda dưới hình thức quá cảnh, đồng thời tái khẳng định không ghi nhận ổ dịch Ebola nào trong nước. 

Trước đó, Uganda từng đối mặt với 20 ca nhiễm Ebola song đã chính thức tuyên bố hết dịch từ cuối tháng 7, sau khi nhận được sự công nhận từ WHO.

Cùng ngày 20/10, Kenya tiếp tục thông báo thêm 1 ca mắc Ebola mới là một nam thanh niên 24 tuổi, đồng thời là người nhà của bệnh nhân đầu tiên và đã được đưa vào khu cách ly từ trước. Trường hợp đầu tiên của nước này là một người từng sinh sống lâu năm tại CHDC Congo, di chuyển qua ngả Uganda trước khi qua đời vào ngày 5/10. 

Bộ Y tế Kenya xác nhận toàn bộ 9 ca bệnh tại nước này đều nằm trong 1 chùm lây nhiễm duy nhất và chưa có dấu hiệu lan rộng ra cộng đồng, với phần lớn trong số 135 người tiếp xúc sắp hoàn thành thời gian cách ly y tế 21 ngày.

Sở hữu lợi thế về quy mô dân số cùng vị trí là trung tâm giao thương trọng điểm tại khu vực Tây Phi, Nigeria hiểu rõ mức độ nguy hiểm nếu để dịch bệnh "lọt lưới". 

Nhận thức được điều đó, hệ thống y tế nước này đã chủ động nâng mức cảnh báo từ nhiều tuần trước sau thông tin từ Kenya, đồng thời thành lập lực lượng đặc nhiệm chuyên trách từ tháng 6. 

Kinh nghiệm từ đợt bùng phát năm 2014 khi đối phó với người nhiễm Ebola từ Liberia đã giúp chính quyền Nigeria chủ động hơn rất nhiều trong việc huy động nguồn lực ứng phó.

Với những biện pháp phong tỏa, truy vết và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ hệ thống y tế, giới chức Nigeria kỳ vọng sẽ nhanh chóng dập tắt nguy cơ tiềm ẩn từ ca bệnh nhập khẩu này, nhằm ngăn chặn thành công kịch bản dịch bệnh bùng phát diện rộng trên toàn lãnh thổ.