Khi ô tô cho thuê tự lái bị phát hiện vi phạm giao thông qua hệ thống phạt nguội, việc xử lý không mặc nhiên áp dụng đối với chủ xe. Cơ quan chức năng sẽ xác định người điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm để xử lý theo quy định.
Theo khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ, trường hợp hành vi vi phạm được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ nhưng chưa dừng được phương tiện để xử lý, cơ quan chức năng sẽ thông báo, yêu cầu chủ phương tiện và cá nhân, tổ chức có liên quan đến giải quyết vụ việc.
Quy định này xác định chủ phương tiện có nghĩa vụ phối hợp với cơ quan chức năng để xác định người đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm.
Đối với trường hợp xe được cho thuê tự lái, nếu chủ xe cung cấp được thông tin, tài liệu liên quan đến người thuê để cơ quan chức năng xác minh, xác định người điều khiển tại thời điểm vi phạm thì người trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm sẽ được xem xét xử lý theo quy định.
Ngược lại, nếu chủ phương tiện là cá nhân nhưng không hợp tác, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải người điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm thì theo khoản 8 Điều 47, chủ phương tiện bị xử phạt đối với hành vi vi phạm được phát hiện.
Việc xử lý xe cho thuê tự lái bị phạt nguội phụ thuộc vào việc cơ quan chức năng xác định ai là người điều khiển phương tiện khi vi phạm. (Ảnh minh họa)
Thực tế, Bộ Công an đã từng giải đáp cụ thể một trường hợp tương tự. Theo đó, người dân cho biết đã cho khách thuê xe tự lái, sau khi khách trả xe mới phát hiện phương tiện bị phạt nguội. Chủ xe có hợp đồng thuê xe, hình ảnh căn cước công dân và giấy phép lái xe của khách, nhưng người thuê không nhận vi phạm.
Bộ Công an dẫn khoản 8 Điều 47 Nghị định 168 và nêu rõ chủ phương tiện có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng để xác định người điều khiển. Trường hợp chủ xe là cá nhân không hợp tác, không chứng minh hoặc không giải trình được mình không phải người điều khiển thì bị xử phạt đối với hành vi vi phạm được phát hiện.
Như vậy, hợp đồng cho thuê xe và thông tin của người thuê là những tài liệu có thể được sử dụng trong quá trình xác minh người điều khiển, nhưng việc người thuê có phải là người chịu trách nhiệm đối với lỗi vi phạm hay không vẫn cần được cơ quan có thẩm quyền xác định trên cơ sở vụ việc cụ thể.
Một vấn đề khác được đặt ra là trường hợp người vi phạm hoặc chủ phương tiện không đến giải quyết vụ việc. Khoản 11 Điều 47 Nghị định 168 quy định, nếu quá thời hạn hẹn giải quyết hoặc quá thời hạn thi hành quyết định xử phạt mà chủ phương tiện hoặc người vi phạm chưa thực hiện thì người có thẩm quyền xử phạt gửi thông báo cho cơ quan đăng kiểm, cơ quan đăng ký xe và cơ quan cấp giấy phép lái xe nếu đã xác định được người vi phạm.
Các cơ quan này có trách nhiệm tra cứu dữ liệu trước khi thực hiện đăng kiểm, đăng ký xe hoặc cấp, đổi, cấp lại giấy phép lái xe. Nếu dữ liệu cho thấy phương tiện hoặc người vi phạm chưa giải quyết vụ việc thì các thủ tục tương ứng chưa được thực hiện. Sau khi vụ việc được giải quyết, cơ quan xử phạt phải thông báo để thực hiện các thủ tục theo quy định.
Do đó, với xe cho thuê tự lái bị phạt nguội, chủ xe không đương nhiên phải nộp phạt thay người thuê. Trách nhiệm trước hết được xác định trên cơ sở người nào đã điều khiển phương tiện và thực hiện hành vi vi phạm. Tuy nhiên, chủ xe có nghĩa vụ phối hợp, cung cấp thông tin để cơ quan chức năng xác định người vi phạm; nếu không hợp tác hoặc không chứng minh, giải trình được mình không phải người điều khiển thì có thể bị xử phạt theo hành vi vi phạm được phát hiện.