Chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số

Ngày Tránh thai Thế giới 26/9/2026 với chủ đề "Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số" là lời thức tỉnh mạnh mẽ về quyền và trách nhiệm làm chủ tương lai của giới trẻ trước thực trạng mang thai ngoài ý muốn.

Mang thai ngoài ý muốn: Báo động từ những con số "biết nói"

Báo cáo toàn cầu từ Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) đưa ra một con số giật mình: Mỗi năm thế giới đối mặt với khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn. Trong số đó, 61% chọn giải pháp phá thai (tương đương 73 triệu ca). Đáng lo ngại hơn, có tới 45% số ca phá thai diễn ra trong điều kiện không an toàn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe sinh sản của phụ nữ.

Tại Việt Nam, phát biểu tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới (26/09), Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã thẳng thắn chỉ ra 3 thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản hiện nay:

• Nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng tăng, đặc biệt ở nhóm phụ nữ chưa kết hôn.
• Tình trạng mang thai và sinh con ở lứa tuổi vị thành niên, thanh niên còn cao, nhất là ở khu vực Tây Nguyên và Trung du miền núi phía Bắc.
• Tình trạng tảo hôn và sinh con sớm ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số tuy có giảm nhưng vẫn còn phức tạp.

Mang thai và sinh con khi cơ thể chưa phát triển hoàn thiện dễ dẫn đến nhiều tai biến sản khoa nguy hiểm như tiền sản giật, đẻ non, thậm chí tử vong cả mẹ lẫn con. Bên cạnh đó, việc nạo phá thai không an toàn do tâm lý e ngại, xấu hổ còn để lại những tổn thương sâu sắc về tâm lý và nguy cơ tước đi vĩnh viễn cơ hội làm mẹ tương lai do biến chứng vô sinh.

Kế hoạch hóa gia đình: Không chỉ là chuyện "tránh thai"

Theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới, việc chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển là bước mở rộng toàn diện, chứ không hề giảm bớt sự quan tâm đối với kế hoạch hóa gia đình.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh: "Kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai. Đó là việc giúp mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng chủ động quyết định số con, thời điểm sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, trên cơ sở được cung cấp đầy đủ thông tin, được tư vấn và tiếp cận các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả".

Trước những thách thức hiện hữu, đại diện Lãnh đạo Bộ Y tế kêu gọi sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Trong đó, thanh niên phải là lực lượng tiên phong: Trực tiếp trang bị kiến thức, thực hiện hành vi có trách nhiệm với bản thân và phát huy sức sáng tạo để lan tỏa thông điệp sống khỏe đến cộng đồng.

Sinh viên ngành Y - Lực lượng nòng cốt lan tỏa thông điệp sống an toàn

Là cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước, Trường Đại học Y Hà Nội luôn xác định việc giáo dục nhận thức và nâng cao sức khỏe cộng đồng là một trụ cột trách nhiệm xã hội quan trọng.

GS.TS Nguyễn Hữu Tú – Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội chia sẻ: "Sự chủ động phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn không chỉ giúp mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ học sinh, sinh viên bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần của bản thân mà còn là yếu tố quyết định làm chủ tương lai, góp phần xây dựng xã hội phát triển và bền vững". 

Từ góc độ Đoàn Thanh niên, đồng chí Phạm Quang Lộc – Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Y Hà Nội nhấn mạnh: Ngày Tránh thai Thế giới 26/9 không chỉ là một chiến dịch truyền thông, mà là lời nhắc nhở sâu sắc về quyền được chăm sóc và trách nhiệm cá nhân đối với tương lai. Việc nắm vững kiến thức tránh thai an toàn là nền tảng để người trẻ bước vào kỷ nguyên vươn mình của đất nước với một thể trạng và trí tuệ vững vàng nhất.

Cũng tại buổi lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới, chương trình tọa đàm trao đổi trực tiếp giữa các bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa và hơn 200 sinh viên đã diễn ra cởi mở.

Tại đây, nhiều thắc mắc thầm kín về các biện pháp tránh thai hiện đại, cơ chế hoạt động của thuốc tránh thai, hay cách xử trí khi gặp sự cố tình dục an toàn đã được giải đáp trên cơ sở khoa học. Các chuyên gia đặc biệt lưu ý: Người trẻ tuyệt đối không sử dụng thuốc tránh thai dựa trên các mẹo truyền miệng hoặc thông tin trôi nổi trên mạng xã hội, mà cần nhận tư vấn trực tiếp từ cán bộ y tế để lựa chọn giải pháp phù hợp nhất với thể trạng của mình.

An toàn sinh sản ở người trẻ: Bài học trách nhiệm vì một thế hệ tương lai

Thực trạng mang thai ngoài ý muốn và nạo phá thai không an toàn ở lứa tuổi vị thành niên, thanh niên hiện nay không còn là câu chuyện của riêng mỗi cá nhân, mà đã trở thành bài toán nhức nhối ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số quốc gia. 

Khi người trẻ thiếu hụt kiến thức chuẩn xác về sức khỏe sinh sản, những quyết định bồng bột không chỉ dẫn đến tổn thương thể chất, di chứng vô sinh hay tai biến sản khoa, mà còn vô tình tước đi cơ hội học tập, lập nghiệp và xây dựng tương lai vững chắc. 

Thế hệ trẻ chính là nguồn nhân lực cốt lõi của đất nước; do đó, sự chủ động trang bị kiến thức tình dục an toàn, thực hiện hành vi có trách nhiệm và biết cách tự bảo vệ bản thân chính là thước đo ý thức đối với sự phát triển bền vững của xã hội.

Trong bối cảnh đó, Ngày Tránh thai Thế giới (26/9) mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, vượt khỏi khuôn khổ một chiến dịch truyền thông thông thường. Đây là điểm tựa nhắc nhở toàn xã hội về việc bảo vệ quyền được tiếp cận thông tin, được tư vấn và chủ động sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn, hiện đại cho mọi tầng lớp nhân dân. Việc giảm thiểu tình trạng mang thai ngoài ý muốn chính là "mắt xích" quan trọng giúp nâng cao sức khỏe bà mẹ, trẻ em, giảm tỷ lệ tử vong sản khoa và bảo tồn khả năng sinh sản lành mạnh.

Khi mỗi bạn trẻ chủ động làm chủ cuộc sống của mình, họ không chỉ bảo vệ hạnh phúc cá nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số cả về thể chất, trí tuệ lẫn tinh thần. Đầu tư cho chăm sóc sức khỏe sinh sản tuổi trẻ hôm nay chính là nền tảng vững chắc nhất để xây dựng một Việt Nam phát triển phồn vinh và vươn tầm trong tương lai.