Chuyển đổi số không chỉ là bài toán về công nghệ

4 bài toán tạo thay đổi thực chất bằng chuyển đổi số

Chiều 9/10, Bộ KH&CN tổ chức Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia Việt Nam, Đông Anh, Hà Nội. Theo chương trình, diễn đàn tập trung vào hành lang pháp lý cho chuyển đổi số; ứng dụng UAV và AI trong quản lý tài nguyên, môi trường và nông nghiệp số; phát triển chính phủ số, dịch vụ công thế hệ mới.

Ông Trần Duy Ninh, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, để tạo ra những thay đổi thực chất trong hoạt động của các cơ quan nhà nước cũng như trong đời sống của người dân và doanh nghiệp, chúng ta cần đi thẳng vào một số bài toán còn đang đặt ra. Đây cũng chính là những nội dung, những chủ đề chính mà chúng ta sẽ cùng trao đổi tại diễn đàn chiều nay.

Bài toán thứ nhất là về dữ liệu. Dữ liệu đã được hình thành với quy mô rất lớn trong thời gian vừa qua. Các cơ sở dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu trọng yếu, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, với tổng cộng khoảng 125 cơ sở dữ liệu, đã và đang được triển khai xây dựng. Nhưng điều người dân thực sự cần được hưởng chính là nguyên tắc chỉ khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp một cách chủ động.

Bài toán thứ hai là đầu tư hiệu quả. "Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến cách thức tổ chức đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường hiệu quả của các hệ thống số; làm thế nào để tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, đồng thời bảo đảm mỗi khoản đầu tư đều gắn với những kết quả cụ thể", ông Trần Duy Ninh nói.

Bài toán thứ ba là bảo đảm sự thống nhất trong quản trị quốc gia, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương. Mỗi địa phương có những điều kiện khác nhau, đặc biệt là ở cấp xã – nơi người dân tiếp xúc trực tiếp với chính quyền. Đây đang là một trong những vấn đề được nhiều địa phương rất quan tâm trong quá trình triển khai chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số.

Bài toán thứ tư là ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Chúng ta khuyến khích đổi mới, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các dịch vụ công thế hệ mới, hướng tới cung cấp dịch vụ công chủ động. Tuy nhiên, khi AI được đưa vào quản trị và cung cấp dịch vụ công thì cần phải có các tiêu chuẩn về an toàn, có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và phải xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia.

"Chuyển đổi số không chỉ là bài toán về công nghệ, mà trước hết còn là bài toán về thể chế, về mô hình quản trị và cách thức tổ chức thực hiện", ông Ninh nói.

Từ Khung kiến trúc quốc gia số đến nền tảng phục vụ người dân

Ông Trần Duy Ninh cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, tập trung vào yêu cầu thống nhất cách tiếp cận, tổ chức triển khai và vận hành hiệu quả.

Theo đó, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số không đơn thuần là sơ đồ công nghệ hay danh mục phần mềm, mà là công cụ quản trị phát triển số; là căn cứ chung để xây dựng, phát triển, nâng cấp, vận hành các hệ thống số, bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ, dùng chung, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu chuyển mạnh từ ban hành sang thực thi thông qua 4 chuyển dịch: từ một Khung chung đến mỗi bộ, ngành, địa phương có Khung phù hợp với Khung quốc gia; từ đầu tư riêng lẻ sang dùng chung các nền tảng; từ Khung trên văn bản sang đánh giá, giám sát tuân thủ trong các dự án, nhiệm vụ; từ báo cáo thủ công sang ưu tiên giám sát bằng dữ liệu vận hành, áp dụng các chỉ số đánh giá theo lộ trình.

Theo lộ trình dự kiến, từ tháng 10/2026 đến trước ngày 29/1/2027, việc triển khai được thực hiện qua ba công đoạn: rà soát hiện trạng, xác định kiến trúc số mục tiêu và phương án chuyển đổi, sau đó tham vấn, hoàn thiện và ban hành Khung kiến trúc số. Đặc biệt, các bộ, cơ quan ngang bộ phải hoàn thành rà soát hiện trạng trước ngày 30/11/2026.

Những định hướng này đặt ra yêu cầu thay đổi cách thức đầu tư, tổ chức và vận hành hệ thống số, bảo đảm các nền tảng không phát triển riêng rẽ mà hướng tới sự đồng bộ, liên thông trong phạm vi quốc gia.

Lan tỏa các mô hình, giải pháp tạo giá trị mới từ chuyển đổi số

SKĐS - Bộ KH&CN nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ xây dựng kiến trúc, nền tảng và dữ liệu sang khai thác hiệu quả các nguồn lực số.