Phát hiện tổn thương khi chưa có dấu hiệu xâm lấn
Ở tuổi 41, đã có hai con, chị Đ.T.T. phát hiện ung thư cổ tử cung tại chỗ trong một lần khám phụ khoa định kỳ. Tổn thương được ghi nhận khu trú nhưng trên diện rộng, chưa có dấu hiệu xâm lấn. Hiện chị đang điều trị tại Bệnh viện K với mong muốn sớm khỏi bệnh và nhanh chóng hồi phục.
Trường hợp của chị T. cho thấy ý nghĩa của việc khám phụ khoa và phát hiện tổn thương sớm. Ung thư cổ tử cung không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Việc chủ động kiểm tra sức khỏe có thể giúp phát hiện bất thường trước khi bệnh tiến triển, qua đó mở ra cơ hội điều trị phù hợp hơn.
E kip các bác sĩ Bệnh viện K tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh: Thái Hà
ThS.BS Nguyễn Văn Hà, Khoa Điều trị theo yêu cầu Quán Sứ, Bệnh viện K, cho biết: "Mục tiêu điều trị không chỉ là loại bỏ hoàn toàn khối u mà còn phải bảo tồn tối đa chức năng của các cơ quan vùng chậu, đặc biệt là chức năng bàng quang và trực tràng sau phẫu thuật. Đồng thời, việc đánh giá chính xác tình trạng hạch đóng vai trò quan trọng trong quá trình lập kế hoạch điều trị."
Với ung thư cổ tử cung, phát hiện sớm không chỉ có ý nghĩa đối với hiệu quả điều trị mà còn góp phần hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Ung thư cổ tử cung: Gánh nặng bệnh tật vẫn hiện hữu
Theo các ước tính được công bố, năm 2022, khu vực Đông Nam Á ghi nhận khoảng 160.000 ca mắc mới và 100.000 ca tử vong do ung thư cổ tử cung.
Tại Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế Tống Trần Hà cho biết, số liệu của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) năm 2024 ước tính có 8.274 ca mắc mới và 4.110 ca tử vong do căn bệnh này.
Nguyên nhân chủ yếu gây ung thư cổ tử cung là tình trạng nhiễm dai dẳng các type HPV nguy cơ cao. Đáng lưu ý, HPV có thể tồn tại mà không gây triệu chứng rõ ràng.
Sau tuổi 30, việc chăm sóc sức khỏe sinh sản càng cần được quan tâm. Những thay đổi về kinh nguyệt, sức khỏe phụ khoa hay khả năng sinh sản cần được đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng cho rằng không nên mặc định mọi phụ nữ sau tuổi 30 đều có nguy cơ mắc bệnh phụ khoa hoặc ung thư cao hơn. Với ung thư cổ tử cung, điều quan trọng là hiểu đúng nguy cơ, nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và không bỏ qua cơ hội phòng bệnh, phát hiện sớm.
Một nghiên cứu thực hiện tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu trong năm 2025 trên 3.708 phụ nữ từ 18–65 tuổi đến khám phụ khoa ghi nhận tỷ lệ HPV dương tính là 18,2%. Đây là kết quả trong nhóm phụ nữ đến khám tại cơ sở y tế, không đại diện cho tỷ lệ nhiễm HPV của toàn bộ phụ nữ Việt Nam, nhưng cho thấy việc nâng cao nhận thức và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ dự phòng là cần thiết.
Từ mục tiêu 90-70-90 đến nỗ lực hành động của Việt Nam
Trước gánh nặng bệnh tật trên toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra chiến lược loại trừ ung thư cổ tử cung với các mục tiêu 90-70-90 vào năm 2030.
Theo đó, 90% trẻ em gái được tiêm chủng đầy đủ vắc xin HPV trước 15 tuổi; 70% phụ nữ được sàng lọc bằng phương pháp có hiệu suất cao ở tuổi 35 và một lần nữa ở tuổi 45; 90% phụ nữ đã được chẩn đoán mắc bệnh hoặc có tổn thương tiền ung thư được điều trị và quản lý kịp thời, phù hợp.
Đây là chiến lược toàn diện, trong đó tiêm chủng, sàng lọc và điều trị không thể tách rời. Nếu tiêm vắc xin giúp phòng ngừa nhiễm các type HPV được vắc xin bao phủ, sàng lọc có vai trò phát hiện những tổn thương cần theo dõi hoặc điều trị, thì việc bảo đảm người bệnh được tiếp cận dịch vụ phù hợp sẽ góp phần giảm tử vong và những hệ lụy do bệnh gây ra.
Nghị quyết số 104/NQ-CP ngày 15/8/2022 của HPV được đưa vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng theo lộ trình từ năm 2026. Ảnh: TL
Tại Việt Nam, theo ThS.BS Phạm Hùng - Cục Phòng bệnh cho biết, những năm gần đây, công tác phòng, chống ung thư cổ tử cung đã được thúc đẩy thông qua các chương trình và chính sách y tế.
Nghị quyết số 104/NQ-CP ngày 15/8/2022 của HPV được đưa vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng theo lộ trình từ năm 2026.
Chủ trương này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực nâng cao sức khỏe cộng đồng và góp phần giảm thiểu gánh nặng bệnh lý liên quan đến HPV tại Việt Nam, nhất là đối với trẻ em gái thuộc các nhóm ưu tiên.
Theo định hướng triển khai, nhóm được ưu tiên gồm trẻ em gái học lớp 6 và trẻ em gái 12 tuổi không đi học, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Việc tổ chức thực hiện được tính toán theo lộ trình, phù hợp với điều kiện nguồn lực và khả năng cung ứng vắc xin. Các địa phương có nguồn lực cũng có thể chủ động bố trí kinh phí để mua vắc xin HPV với giá ưu đãi cho những nhóm đối tượng khác.
Ông Hùng cho biết thêm, cùng với tiêm chủng, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện chính sách về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc và phát hiện sớm ung thư. Ngày 3/2/2026, Bộ Y tế ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026–2035, hướng tới nâng cao hiệu quả dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị; huy động các nguồn lực xã hội, nguồn lực tư nhân và bảo hiểm y tế; đồng thời tăng cường kết nối, quản lý dữ liệu.
Khoảng cách cần thu hẹp: Từ chính sách đến mỗi phụ nữ
Dù đã có những chuyển biến, tỷ lệ phụ nữ được tiêm vắc xin HPV và tham gia sàng lọc vẫn là vấn đề cần tiếp tục cải thiện. Số liệu năm 2021 của Tổng cục Thống kê cho thấy khoảng 12% phụ nữ từ 15–29 tuổi từng được tiêm vắc xin HPV và khoảng 28% phụ nữ từ 30–49 tuổi từng được sàng lọc ít nhất một lần. Những con số này cho thấy còn nhiều dư địa để mở rộng độ bao phủ của các biện pháp dự phòng.
Ông Matt Jackson, đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam, nhấn mạnh ý nghĩa của các mục tiêu 90-70-90 trong nỗ lực chung nhằm loại trừ ung thư cổ tử cung. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngành y tế, các tổ chức quốc tế, địa phương và cộng đồng; đồng thời bảo đảm phụ nữ được tiếp cận thông tin chính xác và dịch vụ y tế phù hợp.
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý phổ biến nhưng có thể phòng ngừa, sàng lọc và điều trị hiệu quả hơn nếu được phát hiện sớm. Ảnh minh họa
TS.BS Đào Thị Hoa, Trưởng Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết ung thư cổ tử cung là bệnh lý phổ biến nhưng có thể phòng ngừa, sàng lọc và điều trị hiệu quả hơn nếu được phát hiện sớm.
Hưởng ứng lời kêu gọi của WHO về "Một thế giới không còn ung thư cổ tử cung", mỗi quốc gia cần đẩy mạnh tiêm chủng, sàng lọc và điều trị, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ chủ động tham gia các chương trình dự phòng.
Các chuyên gia khuyến cáo, phụ nữ cần tìm hiểu về vắc xin HPV, trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn thời điểm và hình thức tiêm chủng phù hợp; thực hiện sàng lọc theo khuyến cáo chuyên môn, không bỏ qua lịch hẹn và chủ động hỏi ý kiến bác sĩ khi có yếu tố nguy cơ. Tiêm vắc xin không thay thế hoàn toàn việc sàng lọc, bởi vắc xin không bao phủ tất cả các type HPV nguy cơ cao.
Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng chảy máu âm đạo bất thường, chảy máu sau quan hệ tình dục hoặc sau mãn kinh, đau vùng chậu kéo dài hay khí hư bất thường, phụ nữ nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân. Những biểu hiện này không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư, nhưng cần được kiểm tra thay vì tự theo dõi kéo dài.
