Đề xuất người hưởng trợ cấp hưu trí không tham gia BHXH bắt buộc, tự nguyện

23-09-2026 09:37 | Thời sự

SKĐS - Sáng 23/9, UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Sửa đổi nhiều quy định về chế độ, chính sách BHXH

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp; bãi bỏ một số quy định về hồ sơ, thủ tục hành chính trong lĩnh vực BHXH; điều chỉnh thẩm quyền, tên gọi của các bộ, ngành và sửa đổi một số quy định về chế độ, chính sách cũng như đầu tư Quỹ BHXH.

Đối với việc sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, dự thảo sửa đổi quy định về đối tượng người hoạt động không chuyên trách tham gia BHXH bắt buộc.

Liên quan Hội đồng quản lý Quỹ BHXH, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, vị trí của cơ quan BHXH và Bộ Tài chính có thay đổi, tác động đến hoạt động của Hội đồng quản lý BHXH. Vì vậy, dự thảo sửa đổi quy định về các bộ, ngành tham gia Hội đồng quản lý Quỹ BHXH.

Dự thảo cũng sửa đổi thẩm quyền quyết định số ngày nghỉ chế độ nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản đối với đơn vị sử dụng lao động không thành lập công đoàn cơ sở, trong đó có các cơ quan hành chính Nhà nước, lực lượng vũ trang.

Cùng với đó, dự thảo sửa đổi trình tự, thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi về BHXH do có sự sắp xếp của cơ quan BHXH; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã trong quản lý Nhà nước về BHXH.

Về chế độ, chính sách BHXH, dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất của Luật BHXH, tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Một nội dung đáng chú ý là dự thảo quy định theo hướng loại trừ người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng khỏi diện tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.

Dự thảo cũng sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng, cho phép cá nhân trực tiếp tham gia nếu có nhu cầu trên nguyên tắc tự nguyện. Một số quy định khác được điều chỉnh như việc ủy quyền cho người khác thực hiện BHXH theo hướng bỏ thời gian có hiệu lực tối đa 12 tháng; quy định hình thức chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH thông qua tài khoản của người thụ hưởng và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết thời gian đóng BHXH tự nguyện để tính hưởng trợ cấp thai sản và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện chính sách này.

Cân nhắc kỹ việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Về đầu tư Quỹ BHXH, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, thực hiện kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Thông báo số 722/TB-VPQH ngày 4/4/2026, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, cơ quan liên quan tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện đầu tư Quỹ BHXH và đề xuất phương án sửa đổi.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật theo Tờ trình của Chính phủ.

Về đối tượng tham gia BHXH, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban cho rằng, quy định nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, cần được cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn; đồng thời rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực liên quan.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, ông Nguyễn Đắc Vinh cho biết có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024 mới được Quốc hội thông qua.