Giải pháp đưa y học chính xác vào thực hành điều trị bệnh hô hấp

Ngày 3/10, tại Hà Nội, gần 400 chuyên gia, nhà khoa học và bác sĩ trong nước tham dự hội thảo khoa học "Xu hướng Y học chính xác trong thực hành lâm sàng hô hấp chuyên sâu", do Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec) phối hợp với Hội Phổi Việt Nam tổ chức. Hội thảo tập trung làm rõ xu hướng chuyển dịch từ điều trị dựa trên triệu chứng sang phát hiện sớm, chẩn đoán chuyên sâu và cá thể hóa phác đồ theo đặc điểm từng người bệnh.

Chủ động phát hiện sớm, kiểm soát bệnh hô hấp từ gốc

Trong báo cáo "Kiểm soát bệnh lao từ cơ sở đến chuyên sâu", TS.BSCC Đinh Văn Lượng - Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương và GS.TS. Đỗ Quyết - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo Y học chuyên ngành lao và bệnh phổi cho biết, bệnh lao vẫn là thách thức với y tế toàn cầu.

Theo các chuyên gia, chiến lược kiểm soát lao cần chuyển từ cách tiếp cận thụ động. Các kỹ thuật kết hợp chụp X-quang số hóa với xét nghiệm sinh học phân tử GeneXpert, cùng giải trình tự gen thế hệ mới (tNGS) và giải mã toàn bộ hệ gen (WGS), đang mở rộng khả năng phát hiện bệnh, xác định tình trạng kháng thuốc và truy vết chuỗi lây nhiễm.

Trong khi đó, báo cáo cập nhật GOLD 2026 của PGS.TS.BS Phan Thu Phương-Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, đề cập những thay đổi trong chiến lược điều trị COPD. Theo đó, hướng dẫn GOLD 2026 mở rộng nhận diện yếu tố nguy cơ, không chỉ giới hạn ở thuốc lá mà còn chú ý đến bụi mịn PM2.5 và ô nhiễm môi trường. Chiến lược tìm kiếm ca bệnh chủ động, sàng lọc và đo chức năng hô hấp sớm tại tuyến y tế cơ sở được nhấn mạnh nhằm hạn chế tình trạng chẩn đoán muộn.

Từ xét nghiệm gen đến công nghệ thăm dò: Mở rộng khả năng chẩn đoán chính xác

Nếu phát hiện sớm là bước đầu tiên trong kiểm soát bệnh, việc xác định chính xác bản chất tổn thương và đặc điểm sinh học của từng người bệnh là cơ sở để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Trong báo cáo về ứng dụng sinh học phân tử trong chẩn đoán và điều trị ung thư phổi, TS.BS Nguyễn Quang Hùng - Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Đại học Phenikaa nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của xét nghiệm gen trong quản lý ung thư phổi không tế bào nhỏ.

Theo đó, các kỹ thuật giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) diện rộng kết hợp hóa mô miễn dịch cho phép nhận diện nhiều biến đổi gen có ý nghĩa điều trị như EGFR, ALK, ROS1, BRAF và MET.

So với xét nghiệm đơn gen, phương pháp phân tích diện rộng giúp mở rộng khả năng phát hiện các đột biến hiếm hoặc phức tạp, cung cấp thêm cơ sở để lựa chọn thuốc điều trị đích.

Cũng thuộc nhóm các báo cáo về chẩn đoán chuyên sâu, ThS. BSCKII. BSNT Phan Thị Hạnh - Phó khoa Nội tổng hợp PhenikaaMec, đề cập các rối loạn hô hấp khi ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA) và ngưng thở trung ương (CSA).

Theo bác sĩ Hạnh, giấc ngủ có vai trò thiết yếu đối với hệ miễn dịch, khả năng nhận thức và sức khỏe tinh thần. Các rối loạn hô hấp khi ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở tắc nghẽn (OSA) và ngưng thở trung ương (CSA) có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Để chẩn đoán chính xác, đo đa ký giấc ngủ (PSG) được xem là tiêu chuẩn vàng, giúp ghi nhận các chỉ số sinh lý, phân tích giai đoạn ngủ và xác định bản chất ngưng thở.

Ngoài ra, theo dõi CO2 qua da (PtcCO2) giúp phát hiện giảm thông khí khi ngủ, hỗ trợ điều chỉnh áp lực thở máy và phân biệt OSA với hội chứng béo phì giảm thông khí.

Cá thể hóa điều trị, hướng tới kiểm soát bệnh lâu dài

Cá thể hóa điều trị không chỉ dừng ở việc xác định đúng bệnh hô hấp mà còn đòi hỏi lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp với cơ chế bệnh sinh, mức độ tổn thương và đặc điểm riêng của từng người bệnh.

Trong báo cáo "Lựa chọn thuốc sinh học trong điều trị hen phế quản", PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc - Phó Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam đã phân tích vai trò của các liệu pháp sinh học đối với nhóm người bệnh bị hen không kiểm soát dù đã được điều trị tiêu chuẩn. Chuyên gia lưu ý không nên đồng nhất hen khó điều trị với hen nặng, một số trường hợp chưa kiểm soát được bệnh do sử dụng bình hít sai kỹ thuật hoặc không tuân thủ điều trị, do đó cần đánh giá và tối ưu hóa các yếu tố này trước khi cân nhắc thuốc sinh học.

Chia sẻ về hội thảo, PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hồi - PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Hồi - Tổng Giám đốc Bệnh viện Đại học Phenikaa, Hiệu trưởng Trường Y - Dược, Đại học Phenikaa, Phó Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam cho biết: "Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia cập nhật những bằng chứng khoa học mới, chia sẻ kinh nghiệm thực hành lâm sàng và trao đổi về khả năng chuyển hóa các tiến bộ của y học vào thực tiễn điều trị bệnh hô hấp tại Việt Nam".

PhenikaaMec