Sau chương trình khám sức khỏe toàn dân, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn tiếp tục triển khai chương trình kết nối với trạm y tế 4 xã Hóc Môn, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn và Đông Thạnh. Mục tiêu là tạo mạng lưới hỗ trợ chuyên môn hai chiều, giúp y tế cơ sở nâng cao năng lực khám chữa bệnh, đồng thời người dân được chăm sóc liên tục hơn.
Theo khảo sát ban đầu, 4 trạm y tế đang phục vụ hơn 500.000 dân. Năng lực giữa các trạm có sự khác nhau. Trạm y tế Hóc Môn có nền tảng tốt hơn về nhân lực và một số dịch vụ cận lâm sàng; trong khi Bà Điểm, Đông Thạnh còn thiếu một số nhân lực, trang thiết bị. Xuân Thới Sơn có nhu cầu bổ sung thêm chuyên khoa và cận lâm sàng.
Từ thực tế đó, Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn dự kiến hỗ trợ theo nhu cầu riêng của từng trạm, gồm tăng cường bác sĩ, khám chuyên khoa, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, hỗ trợ cấp cứu, chuyển tuyến hai chiều và cận lâm sàng. Nguyên tắc được đặt ra là bệnh viện hỗ trợ nhưng không làm thay chức năng của trạm y tế; sự hỗ trợ cần được duy trì thường xuyên, liên tục.
Tuy nhiên, khi bàn sâu hơn tại hội nghị triển khai kết nối được tổ chức gần đây, lãnh đạo các trạm y tế đặt ra những câu hỏi rất cụ thể. Đây cũng là những vấn đề quyết định việc một chủ trương kết nối có thực sự đi vào đời sống hay không.
Bác sĩ xuống trạm, BHYT sẽ "chạy" theo
Một trong những băn khoăn được đặt ra là cơ chế khi bác sĩ bệnh viện được luân phiên xuống trạm y tế. Lãnh đạo một trạm y tế đặt vấn đề: Nếu bác sĩ đang đăng ký hành nghề tại bệnh viện, sau đó được cử xuống trạm khám bệnh, hoạt động khám chữa bệnh tại đây sẽ được thực hiện như thế nào để vừa đúng quy định, vừa bảo đảm quyền lợi BHYT?
Lãnh đạo trạm y tế Xuân Thới Sơn nêu băn khoăn tại hội nghị. Ảnh: Mimosa
Câu hỏi này không chỉ liên quan đến thủ tục. Bởi nếu bác sĩ được tăng cường nhưng không thể thực hiện đầy đủ hoạt động khám chữa bệnh BHYT tại trạm, hiệu quả của việc hỗ trợ sẽ bị hạn chế.
Đại diện Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn cho biết thành phố đã có chính sách luân phiên bác sĩ xuống trạm y tế và có nguồn để chi trả cho hoạt động này. Khi bệnh viện có quyết định phân công, trạm y tế tiếp nhận bác sĩ theo quy định; phía bệnh viện sẽ thực hiện việc "ánh xạ" trên hệ thống BHYT để bác sĩ có thể khám chữa bệnh và được thanh toán theo năng lực chuyên môn.
Một điểm được lưu ý là thời gian luân phiên tối thiểu 2 tháng. Theo bệnh viện, bố trí bác sĩ trong thời gian đủ dài sẽ thuận lợi hơn cho công tác tổ chức, đăng ký hành nghề và thanh toán BHYT.
Như vậy, câu chuyện bác sĩ bệnh viện về trạm không chỉ đơn giản là có thêm một người khám bệnh. Đằng sau đó còn là cả chuỗi công việc từ quyết định phân công, điều kiện hành nghề đến kết nối hệ thống BHYT.
Đây cũng là điều lãnh đạo Trạm y tế Xuân Thới Sơn đặc biệt quan tâm. Nhu cầu của người dân không chỉ là có thêm bác sĩ mà còn được tiếp cận các chuyên khoa như ngoại, nhi, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu. Nếu những dịch vụ phù hợp có thể được triển khai ngay tại trạm và được BHYT thanh toán, khả năng người dân đến khám tại cơ sở sẽ thuận lợi hơn.
Từ đây cho thấy, để người dân thực sự hưởng lợi từ việc bệnh viện hỗ trợ trạm, nguồn nhân lực phải đi cùng cơ chế vận hành. Bác sĩ có mặt tại trạm là điều kiện cần; để hoạt động khám chữa bệnh diễn ra thông suốt, các quy định liên quan cũng phải "đi cùng".
Máy móc và cơ chế tài chính
Một nút thắt khác được các bên nhìn nhận là cận lâm sàng. Một số trạm còn thiếu hoặc chưa đủ điều kiện triển khai xét nghiệm, điện tim, siêu âm. Trong khi đó, Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn có năng lực về cận lâm sàng và sẵn sàng hỗ trợ.
Vấn đề phát sinh khi mẫu bệnh phẩm từ trạm được chuyển về bệnh viện xét nghiệm rồi trả kết quả về trạm. Ngoài quy trình chuyên môn, việc thực hiện và thanh toán BHYT cũng cần có cơ chế phù hợp.
Đại diện bệnh viện nêu thực tế: Bệnh viện có máy móc và có thể hỗ trợ xét nghiệm, nhưng khi thực hiện xét nghiệm cho người bệnh tại trạm, dữ liệu phải được đưa lên cổng BHYT; vì vậy, cơ chế phối hợp và thanh toán cần được làm rõ. Đây là nội dung các bên tiếp tục phối hợp với ngành y tế và cơ quan bảo hiểm xã hội để tháo gỡ.
Câu chuyện thiết bị còn một khoảng trống khác. Bệnh viện có thể tăng cường con người xuống trạm, nhưng việc đưa máy móc của bệnh viện về trạm lại chưa có cơ chế tương ứng.
Vì vậy, đại diện bệnh viện mong muốn chính quyền các xã cùng tham gia tháo gỡ. Nếu địa phương có thể bố trí nguồn lực đầu tư thiết bị, trong khi bệnh viện hỗ trợ nhân lực, chuyên môn và quy trình kỹ thuật, năng lực của trạm y tế sẽ được nâng lên thực chất hơn.
Điều này cũng cho thấy vai trò của chính quyền địa phương trong mô hình kết nối không kém phần quan trọng so với ngành y tế. Trạm y tế cần bác sĩ, nhưng cũng cần phòng ốc, thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ chế tài chính đủ rõ để những hỗ trợ chuyên môn có thể vận hành lâu dài.
Từ một lát cắt nhìn ra câu chuyện chung
Câu chuyện tại Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn và 4 trạm y tế cũng là một lát cắt trong quá trình TPHCM triển khai chủ trương kết nối bệnh viện với 168 trạm y tế trên toàn địa bàn. Các bệnh viện đang khẩn trương triển khai vai trò đồng hành với y tế cơ sở, từ hỗ trợ chuyên môn, nhân lực, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật đến phối hợp chăm sóc người bệnh.
Lãnh đạo Bệnh viện ĐKKV Hóc Môn, chính quyền và trạm y tế 4 xã cam kết vượt khó để chu toàn nhiệm vụ kết nối, chung tay chăm lo sức khỏe người dân. Ảnh: Mimosa
Thực tế ở Hóc Môn cho thấy, để một chủ trương lớn đi vào cuộc sống, bên cạnh quyết tâm và nguồn lực chuyên môn, cần những cơ chế đủ rõ để các bên cùng thực hiện. Bác sĩ bệnh viện luân phiên xuống trạm thì việc hành nghề và thanh toán BHYT phải được bảo đảm; bệnh viện có khả năng hỗ trợ xét nghiệm thì quy trình tiếp nhận mẫu, trả kết quả và thanh toán cũng cần thông suốt; còn thiết bị lại cần một cơ chế đầu tư, sử dụng phù hợp.
Đây không chỉ là những câu hỏi riêng của Hóc Môn mà có thể xuất hiện ở nhiều mối liên kết bệnh viện - trạm y tế khác trên địa bàn. Bởi vậy, tháo gỡ những điểm còn vướng là điều cần thiết để chương trình kết nối không dừng ở việc "có bệnh viện đồng hành", mà thực sự tạo thêm năng lực cho trạm y tế và thêm lựa chọn chăm sóc sức khỏe thuận tiện cho người dân.
Từ thực tế tại cơ sở, kỳ vọng các bên liên quan, dưới sự chỉ đạo và điều phối của Sở Y tế TPHCM, sẽ sớm cùng nhau tìm được hướng giải quyết phù hợp cho những vấn đề phát sinh. Khi cơ chế được tháo gỡ, nguồn lực của bệnh viện có thể đến đúng nơi, trạm y tế có thêm sức mạnh, còn người dân có thêm cơ hội được chăm sóc sức khỏe liên tục, thuận tiện ngay từ nơi mình sinh sống.
