Trong độ tuổi đi học, trẻ dành nhiều thời gian ngồi đọc sách, viết bài và sử dụng máy tính. Bàn ghế không phù hợp hoặc tư thế ngồi sai kéo dài có thể ảnh hưởng đến cột sống, gây căng mỏi các cơ vùng cổ, vai và lưng. Thói quen nhìn gần liên tục cũng khiến mắt dễ mệt mỏi và mắc các tật khúc xạ. Vì vậy, phụ huynh cần giúp trẻ điều chỉnh góc học tập, duy trì tư thế đúng và xen kẽ thời gian nghỉ ngơi, vận động.
1. Mối nguy khi ngồi học sai tư thế
1.1. Áp lực lên cột sống
Trẻ em đang trong giai đoạn phát triển hệ cơ xương khớp, vì vậy tư thế ngồi học và thời gian duy trì tư thế có ảnh hưởng đến sự thoải mái, khả năng vận động. Khi ngồi khom lưng, cúi đầu quá thấp, vươn cổ về phía trước hoặc nghiêng người sang một bên trong thời gian dài, các nhóm cơ vùng cổ, vai và lưng phải chịu tải không đồng đều.
Tình trạng này có thể khiến trẻ thường xuyên đau mỏi cổ, vai, lưng, cứng cơ hoặc khó chịu khi ngồi học lâu. Nếu bàn ghế không phù hợp với chiều cao, trẻ có xu hướng cúi sát mặt bàn, co chân, ngồi lệch hoặc phải với tay khi viết. Những thói quen này có thể làm tư thế ngày càng kém và ảnh hưởng đến sự thoải mái trong học tập.
Tuy nhiên, cần phân biệt tư thế ngồi không đúng với bệnh cong vẹo cột sống. Không phải mọi trường hợp ngồi khom lưng đều dẫn đến cong vẹo cột sống cấu trúc. Cong vẹo cột sống có nhiều nguyên nhân, trong đó có những trường hợp chưa xác định được nguyên nhân cụ thể. Vì vậy, không nên quy kết tình trạng cong vẹo cột sống ở trẻ chỉ do ngồi học sai tư thế.
Điều phụ huynh cần quan tâm là giúp trẻ duy trì tư thế thoải mái, thay đổi tư thế thường xuyên và vận động đầy đủ. Nếu trẻ có biểu hiện hai vai không cân đối, một bên xương bả vai nhô cao, thân người nghiêng rõ hoặc lưng xuất hiện đường cong bất thường, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá. Không nên chỉ nhắc trẻ ngồi thẳng mà bỏ qua khả năng trẻ đã có bất thường về cột sống.
Ngồi học sai tư thế kéo dài có thể gây mỏi cổ, lưng, ảnh hưởng thị giác, cột sống. Ảnh: AI.
1.2. Tăng căng thẳng thị giác
Khi đọc sách hoặc viết bài, nếu trẻ cúi sát mặt bàn, giữ sách quá gần mắt hoặc liên tục nhìn màn hình ở khoảng cách ngắn, mắt phải điều tiết liên tục. Trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như mỏi mắt, nhức đầu, nhìn mờ thoáng qua hoặc khó tập trung sau thời gian học kéo dài.
Việc học tập và sử dụng thiết bị điện tử ở khoảng cách gần trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ cận thị ở trẻ. Tuy nhiên, không thể kết luận tư thế ngồi sai là nguyên nhân trực tiếp duy nhất gây cận thị. Sự phát triển cận thị còn chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền, thời gian làm việc nhìn gần và thời gian hoạt động ngoài trời.
Theo các khuyến nghị về kiểm soát cận thị, trẻ cần có khoảng cách đọc phù hợp, nghỉ giải lao trong những phiên học kéo dài và tăng thời gian hoạt động ngoài trời. Đây là những biện pháp giúp xây dựng thói quen sử dụng mắt hợp lý, thay vì chỉ tập trung vào việc yêu cầu trẻ ngồi thẳng lưng.
Phụ huynh nên chú ý nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn bảng, đưa sách sát mặt, than nhìn mờ hoặc đau đầu khi học. Đây có thể là dấu hiệu của tật khúc xạ hoặc vấn đề về mắt cần được kiểm tra. Không nên cho rằng chỉ cần chỉnh lại tư thế ngồi là có thể khắc phục tình trạng nhìn mờ hoặc ngăn cận thị tiến triển.
2. Cách bảo vệ cột sống và thị lực cho trẻ
Để hạn chế áp lực lên cột sống và giảm căng thẳng thị giác, phụ huynh cần kết hợp điều chỉnh bàn ghế, bố trí góc học tập và xây dựng thói quen học tập hợp lý cho trẻ.
- Chọn bàn ghế phù hợp với chiều cao: Khi ngồi, trẻ nên có lưng được nâng đỡ, hai bàn chân đặt vững trên sàn hoặc trên bục kê chân. Mặt bàn cần ở độ cao giúp trẻ viết bài mà không phải nhô vai, cúi gập người hoặc vươn cổ quá mức.
- Giữ tư thế ngồi cân đối: Trẻ nên ngồi sát vào lưng ghế, giữ thân người tương đối thẳng, vai thả lỏng, hai cẳng tay được nâng đỡ trên bàn. Không nên yêu cầu trẻ giữ một tư thế cứng nhắc trong nhiều giờ; thay đổi tư thế và đứng dậy vận động định kỳ cũng rất cần thiết.
- Bố trí sách vở và màn hình hợp lý: Đặt sách ở khoảng cách dễ đọc, tránh cúi sát mặt bàn. Khi sử dụng máy tính, màn hình nên được bố trí sao cho trẻ không phải cúi hoặc ngửa cổ quá mức. Điều chỉnh kích thước chữ để trẻ không phải đưa mặt lại gần màn hình.
- Bảo đảm ánh sáng: Góc học tập cần đủ sáng, hạn chế bóng đổ lên trang giấy và tránh ánh sáng chói trực tiếp vào mắt. Trẻ không nên học trong điều kiện thiếu sáng khiến phải cúi sát để nhìn rõ.
- Cho mắt nghỉ và tăng vận động: Sau khoảng 30 - 45 phút học liên tục, nên cho trẻ nghỉ ngắn, đứng lên đi lại và nhìn ra xa. Khuyến khích trẻ tham gia hoạt động ngoài trời khoảng 1 - 2 giờ mỗi ngày nếu điều kiện cho phép, đồng thời duy trì hoạt động thể chất phù hợp với độ tuổi.
Bên cạnh việc điều chỉnh môi trường học tập, phụ huynh cần quan sát thói quen của trẻ thay vì chỉ nhắc nhở khi thấy con ngồi khom lưng. Nếu trẻ liên tục cúi sát sách, nghiêng đầu, than đau cổ lưng hoặc nhìn mờ dù đã điều chỉnh bàn ghế, cần đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Thực hư về loại thuốc nhỏ mắt có thể chữa được cận thị.
