SKĐS - Mục tiêu của Quyết định 569 ngày 24/5/2023 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chương trình phát triển hệ thống phục hồi chức năng giai đoạn 2023 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đặt ra là đạt tối thiểu 0,5 nhân lực phục hồi chức năng trên 10.000 dân vào năm 2030.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên miệt mài chuyển giao kỹ thuật phục hồi chức năng về tuyến cơ sở và thắp lửa nghề cho thế hệ thầy thuốc tương lai.
Đứng trước thực trạng người bệnh tuyến dưới thường xuyên chịu di chứng tàn tật do tiếp cận y học phục hồi quá muộn, Thầy thuốc ưu tú, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên đã mang trọn tâm huyết của mình vượt ra ngoài ranh giới phòng bệnh Bệnh viện Việt Đức.
Trên cương vị tại Hội Phục hồi chức năng Việt Nam và người thầy đào tạo y khoa, cô kiên trì hiện thực hóa mục tiêu của Quyết định 569, đưa kỹ thuật hiện đại hòa vào cộng đồng và thắp sáng ngọn lửa nghề cho thế hệ thầy thuốc tương lai.
Rời những buồng bệnh khang trang tại Thủ đô, bước chân của PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên đã in dấu trên những cung đường xa xôi nơi địa đầu Tổ quốc hay những vùng núi xa xôi. Khi đảm đương trọng trách tại Hội Phục hồi chức năng Việt Nam kết hợp với công tác giảng dạy Đại học Y Hà Nội, góc nhìn của cô không còn gói gọn ở từng ca bệnh đơn lẻ, mà mở rộng thành bài toán vĩ mô của cả một hệ thống y tế chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Trong những chuyến đi thực tế chuyển giao kỹ thuật ở vùng sâu, vùng xa, điều làm cô xúc động sâu sắc không phải là sự thiếu thốn về cơ sở vật chất, mà là ánh mắt khát khao của người bệnh và sự cầu thị đến nao lòng của các đồng nghiệp tuyến cơ sở.
Một bác sĩ vùng cao từng nắm tay cô tâm sự rằng họ không dám mong mỏi những cỗ máy móc tiền tỷ hiện đại, điều họ khao khát nhất là được cô truyền dạy những phương pháp điều trị thật đúng, thật đơn giản và hiệu quả. Người dân ở đây quá nghèo, không có điều kiện để về Hà Nội chữa trị; nếu được cô trao truyền tri thức, y bác sĩ địa phương sẽ trở thành những cánh tay nối dài, giữ lại chức năng vận động cho bà con ngay tại quê nhà.
Chính lời gửi gắm mộc mạc cùng những nụ cười bừng sáng của người bệnh nghèo khi cử động lại được chân tay đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chãi. Nguồn năng lượng ấy tiếp thêm sức bền cho người phụ nữ làm nghề y trên những cung đường đèo dốc xa xôi, dấn thân suốt nhiều năm ròng mà chẳng chút mỏi mệt.
Thực tế triển khai mô hình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng theo tinh thần Quyết định 569 đang đối diện với những rào cản rất lớn. Rào cản trước hết đến từ nhận thức. Cả người dân lẫn nhiều đồng nghiệp vẫn giữ nếp nghĩ cũ, coi phục hồi chức năng là giải pháp phụ họa, có thì tốt mà không có cũng chẳng sao, chỉ tìm đến khi cơ thể đã cứng đờ và tàn phế.
Bác sĩ Liên luôn nhấn mạnh: “Can thiệp phục hồi chức năng phải diễn ra sớm, thậm chí phải tư vấn từ trước và ngay sau khi phẫu thuật, chứ không phải đợi đến lúc mất chức năng mới cuống cuồng đi tìm”.
Nút thắt thứ hai chính là sự thiếu hụt trầm trọng về nguồn lực. Một nhóm điều trị phục hồi chức năng chuẩn mực cần sự góp mặt đầy đủ của bác sĩ chuyên khoa, kỹ thuật viên vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, tâm lý và dụng cụ chỉnh hình. Tại tuyến dưới, nhân lực phục hồi chức năng vừa thiếu lại vừa yếu, nhiều nơi phải mượn nhân sự từ các chuyên khoa khác sang hỗ trợ.
Mục tiêu của Quyết định 569 đặt ra là đạt tối thiểu 0,5 nhân lực phục hồi chức năng trên 10.000 dân vào năm 2030. Để giải bài toán chạy đua với thời gian này, giải pháp căn cơ nhất không gì khác ngoài việc chuẩn hóa công tác đào tạo, nâng tầm cả về số lượng lẫn chất lượng thực hành lâm sàng cho đội ngũ kế cận.
Để ngành phục hồi chức năng nước nhà bắt kịp với thế giới, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên cùng các cộng sự luôn duy trì mạng lưới hợp tác quốc tế sâu rộng với các nền y học tiên tiến như Nhật Bản, Hà Lan, Đài Loan, Hàn Quốc. Hàng năm, các hội thảo khoa học quốc tế được tổ chức đều đặn. Những bài giảng tổng quan, những phương pháp tiếp cận mới nhất về hoạt động trị liệu, phục hồi nuốt, chỉnh hình được các chuyên gia nước ngoài trực tiếp trao đổi và lan tỏa.
Những tri thức tiên tiến ấy không nằm lại trên trang giấy báo cáo mà lập tức được cô đưa vào chương trình đào tạo thường xuyên, liên tục cho các thế hệ học trò trên toàn quốc. Dưới sự dìu dắt của cô, các thế hệ sinh viên Đại học Y Hà Nội, bác sĩ nội trú cùng đội ngũ học viên từ các địa phương về học tập tại Bệnh viện Việt Đức được cọ xát với những ca lâm sàng phức tạp nhất. Họ được trang bị tư duy làm việc nhóm đa ngành để khi trở về công tác tại quê nhà, mỗi người đều có thể độc lập xử lý và từng bước nhân rộng mô hình chuẩn mực ra cộng đồng.
Đứng trên bục giảng, cô không truyền lửa bằng những khẩu hiệu sáo rỗng. Cô truyền cho các học trò niềm tự hào về tính nhân văn cao cả của một nghề đem lại sự độc lập cho con người. Cô thường theo sát, uốn nắn từng biểu hiện còn lơ là, khơi dậy tinh thần say nghề để các bác sĩ trẻ dấn thân đến tận cùng con đường đã chọn, chứ không dừng lại ở việc kiếm một tấm chứng chỉ để chuyển nghề khác.
Cô luôn tâm niệm nhắn nhủ với học trò: Mỗi chúng ta như một ngọn nến le lói, nhưng nếu tất cả cùng hội tụ lại, ngọn lửa ấy sẽ bừng sáng rực rỡ, làm cho chuyên ngành phục hồi chức năng ngày càng vững chãi.
Người ta thường nhắc đến một quan niệm sâu sắc: Y học cứu sống người bệnh, nhưng phục hồi chức năng trả lại cuộc sống đáng sống cho họ. Đối với Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Kim Liên, một cuộc đời đáng sống sau biến cố y khoa không phải là chuỗi ngày kéo dài hơi thở trong sự phụ thuộc.
Đó là sự tự chủ, là người bệnh có thể tự bước đi bằng đôi chân của mình, tự xúc ăn bằng đôi tay của mình, quay trở lại làm việc và cảm nhận trọn vẹn hạnh phúc bên mái ấm gia đình.
Thông điệp lớn nhất mà vị chuyên gia đầu ngành thiết tha gửi gắm đến cộng đồng chính là sự chủ động. “Khi bản thân hoặc người thân không may gặp biến cố sức khỏe hay tai nạn chấn thương, xin đừng chần chừ hay trông chờ vào việc cơ thể tự hồi phục. Hãy chủ động tìm đến chuyên ngành phục hồi chức năng càng sớm càng tốt để chắt chiu từng cơ hội quý giá tái hòa nhập cuộc sống” - PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên tâm sự.
Phía sau hào quang của những ca đại phẫu thuật thành công, sự nhẫn nại của những người thầy thuốc phục hồi chức năng vẫn mãi là dòng chảy ngầm lặng lẽ. Bằng khối óc, bàn tay và trái tim chan chứa lòng trắc ẩn, họ đang ngày đêm thầm lặng nâng đỡ người bệnh vượt qua rào cản di chứng, tự tin bước tiếp những chương đời rạng rỡ và đáng sống.
