Xuất hiện trào lưu "phơi nắng"
Gần đây trên mạng xã hội, trào lưu phơi nắng đang thu hút sự quan tâm của nhiều người. Không ít người chia sẻ đã duy trì thói quen nằm phơi nắng mỗi ngày, thậm chí cho rằng phương pháp này có thể giúp cải thiện các vấn đề về hô hấp, đau nhức xương khớp và giấc ngủ...
Trong nhóm "Hội những người thích phơi nắng", tài khoản TTH chia sẻ, bản thân từng bị xẹp phổi, sau thời gian phơi nắng kết hợp hít thở sâu, tình trạng sức khỏe được cải thiện tới 80%. Người này cho biết đã duy trì thói quen phơi nắng suốt 2 năm.
Bài đăng nhanh chóng thu hút sự chú ý, kéo theo nhiều bình luận trao đổi về thời gian, tư thế và cách phơi nắng. Một số người cho biết họ cũng thường xuyên nằm phơi nắng với hy vọng cải thiện sức khỏe, giảm đau mỏi cơ thể hoặc ngủ ngon hơn. Có người chia sẻ sau khoảng một tuần phơi nắng, giấc ngủ có dấu hiệu cải thiện.
Hình ảnh người dân phơi nắng được chia sẻ trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình.
Đáng chú ý, thời gian phơi nắng được các thành viên áp dụng khá khác nhau. Có người lựa chọn khung giờ từ 9h sáng đến 15h chiều, người khác lại cho rằng nên phơi vào khoảng giữa trưa, khi ánh nắng gay gắt nhất. Một số người duy trì thói quen khoảng 15-30 phút mỗi ngày, kết hợp nằm thư giãn và hít thở sâu.
Không chỉ dừng lại ở mục đích thư giãn, một số bài chia sẻ còn gắn việc phơi nắng với khả năng cải thiện các vấn đề sức khỏe cụ thể. Có người cho rằng ánh nắng giúp giảm đau vùng cổ, vai, gáy; người khác tin rằng việc làm ấm cơ thể dưới nắng có thể cải thiện tình trạng mất ngủ. Những trải nghiệm cá nhân này tiếp tục được chia sẻ, bình luận và lan truyền trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, cũng không ít người cho rằng phơi nắng không thể giúp chữa bệnh, nhất là phơi nắng dưới trời nắng gay gắt còn có thể gây tổn hại đến sức khỏe.
Cần cẩn trọng với việc phơi nắng
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, Thạc sĩ, BSCKII Nguyễn Tiến Thành - thành viên Hội da liễu Việt Nam cho biết, ánh nắng mặt trời có vai trò quan trọng đối với sức khỏe con người. Tuy nhiên, cần phân biệt lợi ích của việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và tác động của tia cực tím lên làn da.
Trước hết, tia UVB trong ánh nắng giúp da tổng hợp vitamin D, một chất cần thiết cho quá trình chuyển hóa canxi, phospho, duy trì sức khỏe xương và chức năng cơ. Bên cạnh đó, tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày, đặc biệt là buổi sáng, góp phần điều hòa nhịp sinh học, hỗ trợ chu kỳ thức – ngủ và có thể cải thiện tâm trạng. Tuy nhiên, những lợi ích này không đòi hỏi chúng ta phải phơi da dưới nắng gắt.
Những bình luận về thời điểm phơi nắng phản khoa học . Ảnh chụp màn hình.
Trong chuyên ngành da liễu, tia cực tím còn được ứng dụng để điều trị một số bệnh như vảy nến, bạch biến và viêm da cơ địa. Tuy nhiên, đây là phương pháp quang trị liệu được kiểm soát chặt chẽ về bước sóng, liều chiếu và lịch điều trị, có chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Không thể đánh đồng quang trị liệu với việc tự phơi nắng.
Ở chiều ngược lại, tia cực tím có thể gây cháy nắng, tăng sắc tố, lão hóa da sớm và làm tăng nguy cơ ung thư da. Tổn thương có thể tích lũy theo thời gian, kể cả khi da chưa có biểu hiện bỏng rát rõ rệt. Vì vậy, người dân vẫn nên duy trì các hoạt động ngoài trời, đồng thời chủ động bảo vệ da và hạn chế tiếp xúc với tia cực tím.
Nói về việc một số người quan niệm nên phơi nắng vào khoảng 11–13h hoặc phơi càng lâu càng tốt để cơ thể tổng hợp nhiều vitamin D, BSCKII Nguyễn Tiến Thành khẳng định đây là quan niệm hoàn toàn không chính xác.
Theo chuyên gia, tia UVB từ ánh nắng mặt trời có khả năng kích thích da tổng hợp vitamin D, nhưng không có nghĩa nắng càng gắt, phơi càng lâu thì càng có lợi. Khả năng tổng hợp vitamin D phụ thuộc vào nhiều yếu tố, gồm thời điểm trong ngày, mùa, vị trí địa lý, màu da, tuổi và diện tích da tiếp xúc với ánh nắng.
"Vào giữa trưa, cường độ tia UV thường cao, da có thể tổng hợp vitamin D trong thời gian ngắn hơn, nhưng nguy cơ tổn thương cũng tăng lên. Vì vậy, không nên khuyến khích người dân phơi nắng vào khoảng 11–13h chỉ để tăng tổng hợp vitamin D. Phơi nắng kéo dài cũng không những không bảo đảm cơ thể được cung cấp đủ vitamin D mà còn có thể làm tăng tổn thương da", BSCKII Nguyễn Tiến Thành cho hay.
Ngoài ra, chuyên gia Nguyễn Tiến Thành cũng lưu ý, cần thận trọng với những chia sẻ cho rằng phơi nắng giúp chữa khỏi một bệnh lý cụ thể. Cảm giác sức khỏe cải thiện có thể liên quan đến nhiều yếu tố đi kèm như nghỉ ngơi, thư giãn, vận động hoặc thay đổi sinh hoạt. Trải nghiệm của một vài cá nhân chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị của phương pháp đó.
Cần tiếp xúc với ánh nắng như thế nào để hạn chế rủi ro?
Theo BSCKII Nguyễn Tiến Thành, người dân nên duy trì thói quen tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, đi bộ, tập thể dục và tham gia các hoạt động ngoài trời phù hợp với sức khỏe. Tuy nhiên, người dân nên lựa chọn buổi sáng hoặc chiều muộn, khi cường độ tia UV thường thấp hơn so với giữa trưa. Ngoài ra, mức độ phơi nhiễm còn phụ thuộc vào thời tiết, mùa và vị trí địa lý, vì vậy cần chú ý chỉ số UV tại nơi sinh sống thay vì chỉ dựa vào giờ trong ngày hoặc cảm giác nắng nóng.
Thạc sĩ, BSCKII Nguyễn Tiến Thành thăm khám cho người bệnh. Ảnh: NVCC.
"Cần lưu ý, ánh sáng tự nhiên giúp điều hòa nhịp sinh học không đồng nghĩa với việc luôn có đủ tia UVB để da tổng hợp vitamin D. Ra nắng vào một khung giờ cố định không bảo đảm đáp ứng nhu cầu vitamin D của tất cả mọi người.
Không có một thời lượng phơi nắng chung vừa bảo đảm đủ vitamin D, vừa loại bỏ nguy cơ tổn thương da cho tất cả mọi người. Vì thế, không nên áp dụng máy móc những hướng dẫn như mỗi ngày phải phơi nắng bao nhiêu phút", BSCKII Nguyễn Tiến Thành hướng dẫn.
BSCKII Nguyễn Tiến Thành lưu ý: Khi hoạt động ngoài trời, người dân cần kết hợp các biện pháp bảo vệ cụ thể như tìm bóng râm, đội mũ rộng vành, mặc quần áo che chắn và sử dụng kem chống nắng phổ rộng có SPF từ 30 trở lên trên vùng da không được quần áo che phủ. WHO khuyến cáo thực hiện các biện pháp chống nắng khi chỉ số UV từ 3 trở lên.
Những người cần đặc biệt thận trọng gồm trẻ nhỏ, người có bệnh gây nhạy cảm với ánh sáng như lupus ban đỏ, người có tiền sử ung thư da hoặc đang sử dụng thuốc làm tăng nhạy cảm với ánh sáng. Người cao tuổi và người có bệnh nền cũng cần chú ý nguy cơ mất nước, ảnh hưởng của nắng nóng khi ở ngoài trời.
Với người có nguy cơ thiếu vitamin D, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và tư vấn bổ sung qua chế độ dinh dưỡng hoặc chế phẩm phù hợp. Không nên cố phơi nắng kéo dài để bù vitamin D, cũng không tự ý dùng vitamin D liều cao.
Đặc biệt, người mắc bệnh hô hấp, xương khớp hoặc rối loạn giấc ngủ không nên tự ngừng điều trị để chuyển sang phơi nắng theo những trải nghiệm được chia sẻ trên mạng xã hội. Nếu muốn áp dụng thêm một biện pháp hỗ trợ, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ đang điều trị.
