Từ tuổi 65 trở đi, khả năng hấp thu dinh dưỡng có thể thay đổi, khiến nguy cơ thiếu hụt một số vitamin và khoáng chất tăng lên. Tuy nhiên, bổ sung thế nào để cơ thể nhận đủ dưỡng chất mà không gặp tác dụng phụ là điều người cao tuổi cần lưu ý.
1. Sau tuổi 65, có nên bổ sung vitamin mỗi ngày?
Tuổi tác tăng lên thường đi kèm những thay đổi về chức năng tiêu hóa, khả năng hấp thu dưỡng chất và hoạt động của hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, nhiều người lớn tuổi phải điều trị các bệnh mạn tính, sử dụng thuốc trong thời gian dài hoặc có chế độ ăn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ thiếu hụt một số vi chất cần thiết.
Theo ThS.BSCKII Nguyễn Thị Kim Oanh, Phó trưởng khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, Bệnh viện Hữu Nghị, quá trình lão hóa có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng hấp thu dưỡng chất từ thực phẩm hằng ngày. Vì vậy, duy trì chế độ ăn cân đối đóng vai trò quan trọng đối với người bước vào giai đoạn tuổi già.
Tuy nhiên, không phải cứ ngoài 65 tuổi là cần uống vitamin hoặc sử dụng thuốc bổ mỗi ngày. Việc bổ sung cần căn cứ vào tình trạng dinh dưỡng, chế độ ăn, bệnh lý nền và nhu cầu thực tế của từng người.
Với những người vẫn ăn uống đa dạng, đủ chất và không có tình trạng thiếu hụt được xác định, ưu tiên hàng đầu vẫn là duy trì thực đơn cân bằng. Ngược lại, nếu ăn uống kém, gặp vấn đề về tiêu hóa hoặc có nguy cơ thiếu vi chất, người cao tuổi nên được đánh giá dinh dưỡng để lựa chọn biện pháp phù hợp.
Sữa và các thực phẩm giàu dưỡng chất có thể giúp bổ sung năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất trong những trường hợp cần thiết. Người cao tuổi có thể sử dụng sữa vào các bữa phụ, tùy theo nhu cầu dinh dưỡng và khả năng dung nạp. Tuy nhiên, sữa không nên thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính, bởi cơ thể vẫn cần nhiều nhóm thực phẩm khác nhau để được cung cấp đầy đủ dưỡng chất.
Người sau tuổi 65 cần thận trọng khi sử dụng vitamin, thuốc bổ, đặc biệt khi đang điều trị các bệnh mạn tính để tránh nguy cơ tương tác thuốc. Ảnh minh họa AI.
Một vấn đề khác cần đặc biệt lưu ý là việc tự mua vitamin, khoáng chất hoặc các sản phẩm được quảng cáo là thuốc bổ. Người sau tuổi 65 thường có thể đồng thời sử dụng thuốc điều trị bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh lý xương khớp. Một số vitamin, khoáng chất và thực phẩm bổ sung có khả năng tương tác với thuốc, làm thay đổi hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.
Do đó, trước khi sử dụng sản phẩm bổ sung, người cao tuổi nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi đang dùng nhiều loại thuốc. Việc thăm khám và đánh giá nhu cầu cụ thể giúp xác định có cần bổ sung hay không, nên lựa chọn sản phẩm nào và sử dụng với liều lượng ra sao.
2. Năm nhóm dưỡng chất người sau tuổi 65 cần quan tâm
Khi xây dựng chế độ ăn cho người cao tuổi, điều quan trọng không phải là sử dụng càng nhiều sản phẩm bổ sung càng tốt, mà là bảo đảm cơ thể nhận đủ các dưỡng chất cần thiết thông qua thực phẩm phù hợp.
- Vitamin D và canxi: Đây là hai dưỡng chất quan trọng đối với sức khỏe xương. Khi tuổi tác tăng lên, nguy cơ giảm mật độ xương và gãy xương có thể tăng, đặc biệt ở những người ít vận động hoặc có chế độ ăn thiếu chất. Cá béo, lòng đỏ trứng và một số thực phẩm được tăng cường vitamin D có thể góp phần cung cấp dưỡng chất này. Sữa, sữa chua và các thực phẩm giàu canxi cũng nên được cân nhắc trong thực đơn hằng ngày. Nhu cầu bổ sung vitamin D và canxi phụ thuộc vào tuổi, chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và nguy cơ thiếu hụt. Không nên tự ý sử dụng liều cao trong thời gian dài nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.
- Protein: Duy trì lượng protein phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ khối cơ và sức mạnh thể chất. Khi lớn tuổi, tình trạng giảm khối lượng cơ có thể khiến việc đi lại, đứng lên ngồi xuống và thực hiện các hoạt động thường ngày trở nên khó khăn hơn. Thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu và các loại hạt là những nguồn protein có thể được đưa vào thực đơn tùy theo khả năng ăn uống. Người cao tuổi mắc bệnh thận hoặc có yêu cầu đặc biệt về chế độ ăn cần được tư vấn riêng về lượng protein phù hợp, thay vì tự tăng lượng đạm theo các lời khuyên chung.
- Vitamin B12: Vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo hồng cầu và duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Thiếu vitamin B12 có thể liên quan đến thiếu máu, mệt mỏi, tê bì hoặc một số biểu hiện thần kinh. Thịt, cá, trứng, sữa và các thực phẩm có nguồn gốc động vật là những nguồn cung cấp vitamin B12. Người ăn chay hoàn toàn hoặc gặp vấn đề về hấp thu có thể cần được đánh giá nguy cơ thiếu hụt để có hướng bổ sung phù hợp.
- Omega-3: Các axit béo omega-3 có vai trò trong hoạt động của cơ thể, trong đó có chức năng tim mạch. Cá hồi, cá thu và một số loại cá béo là nguồn cung cấp omega-3; quả óc chó và hạt lanh cũng chứa các dạng axit béo có lợi. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi người trên 65 tuổi đều cần uống viên omega-3. Việc sử dụng sản phẩm bổ sung cần được cân nhắc theo chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và các thuốc đang dùng.
- Probiotic: Hệ vi sinh đường ruột có liên quan đến hoạt động tiêu hóa và sức khỏe tổng thể. Một số thực phẩm lên men như sữa chua có chứa các vi sinh vật có lợi, tùy sản phẩm và quy trình chế biến. Người cao tuổi có thể lựa chọn thực phẩm phù hợp để làm phong phú chế độ ăn, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây và các nguồn chất xơ nhằm hỗ trợ hoạt động đường ruột.
Dù vậy, không phải sản phẩm lên men nào cũng chứa probiotic với chủng và hàm lượng đã được xác định. Người tiêu dùng nên đọc nhãn sản phẩm và không coi thực phẩm bổ sung là giải pháp thay thế cho chế độ ăn cân bằng.
Thăm khám và tham khảo ý kiến bác sĩ giúp người cao tuổi xác định nhu cầu dinh dưỡng, bổ sung vitamin phù hợp và hạn chế những tác dụng không mong muốn. Ảnh: HĐ.
3. Duy trì thói quen ăn uống hợp lý khi bước vào tuổi già
Để chăm sóc sức khỏe sau tuổi 65, người cao tuổi nên duy trì chế độ ăn đa dạng, kết hợp các nhóm thực phẩm cung cấp protein, chất béo lành mạnh, vitamin, khoáng chất và chất xơ. Thực đơn cần được điều chỉnh theo khả năng nhai nuốt, tình trạng tiêu hóa, bệnh lý nền và nhu cầu năng lượng của từng người.
Nếu thường xuyên chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ thiếu hụt dinh dưỡng, người cao tuổi nên đi khám để tìm nguyên nhân. Không nên tự chẩn đoán thiếu vitamin chỉ dựa trên một vài biểu hiện không đặc hiệu rồi mua sản phẩm bổ sung theo quảng cáo.
Bên cạnh dinh dưỡng, vận động phù hợp với thể trạng, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ cũng góp phần duy trì chất lượng cuộc sống. Với những người đang điều trị bệnh mạn tính, chế độ ăn và việc bổ sung dưỡng chất cần được phối hợp với kế hoạch điều trị của bác sĩ.
Bước qua tuổi 65 không đồng nghĩa với việc phải sử dụng nhiều loại vitamin hoặc thuốc bổ. Điều quan trọng là nhận biết nhu cầu của cơ thể, ăn uống hợp lý và bổ sung đúng khi thực sự cần thiết. Đây mới là cách tiếp cận an toàn để hỗ trợ sức khỏe và duy trì khả năng sinh hoạt độc lập khi tuổi tác tăng lên.
