Một học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) đấm cô giáo ngay trên bục giảng trong giờ học đã khiến dư luận bàng hoàng, phẫn nộ.
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, nam sinh L.H.V. đã bị khởi tố về hành vi cố ý gây thương tích, cô giáo bị tổn hại 12% sức khỏe. Nguyên nhân ban đầu do học sinh không làm bài tập, giáo viên phạt các em vi phạm đứng hai hàng trên bục giảng để nghe giảng lại bài.
Hành vi học sinh tấn công cô giáo giữa lớp học là điều không thể bao biện và cần bị lên án mạnh mẽ. Sự việc dấy lên một câu hỏi nhức nhối: Liệu chúng ta có đang quá nuông chiều con trẻ, đến mức các em khó chấp nhận giới hạn, không biết kiểm soát cảm xúc và thiếu ý thức trách nhiệm?
Ranh giới mong mong giữa yêu thương và nuông chiều
Một xót xa thực tế đang hiện hữu qua câu nói đùa của nhiều giáo viên: "Có lẽ giáo viên phải đội mũ bảo hiểm khi đứng lớp". Câu nói nghe qua tưởng hài hước, nhưng ngẫm kỹ lại thấy đau lòng. Xã hội vốn truyền tụng truyền thống "Tôn sư trọng đạo", "Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy", nhưng sự việc xảy ra khiến người lớn phải trăn trở: Trẻ nhỏ đã thấm nhuần tư tưởng đó đến đâu?
Nam sinh lớp 12 tại Hà Nội đánh cô giáo ngay trên bục giảng gây bức xúc dư luận. Ảnh cắt từ clip
Nhìn nhận vấn đề dưới góc nhìn tâm lý học phát triển và phương pháp giáo dục gia đình, không ít cha mẹ hiện nay có xu hướng đáp ứng mọi mong muốn, tránh để con buồn hay đối diện khó khăn. Khi con có hành vi lệch chuẩn, một số phụ huynh sẵn sàng đứng ra bênh vực, thậm chí phản ứng gay gắt khi thầy cô nhắc nhở, kỷ luật.
Hành động ấy xuất phát từ tình yêu thương chân thành. Tuy nhiên, nếu sự bao bọc diễn ra quá mức, trẻ sẽ mất đi cơ hội học cách chịu trách nhiệm, chấp nhận thất bại và giải quyết bất đồng.
Cần phân biệt rõ giữa yêu thương chính đáng và nuông chiều vô điều kiện. Yêu thương con không có nghĩa là đồng ý với mọi mong muốn; tôn trọng không đồng nghĩa với việc con luôn đúng; bảo vệ không có nghĩa là xóa bỏ mọi hậu quả do con gây ra.
Nhìn lại kỷ luật tích cực và hành vi lệch chuẩn
Trong giáo dục, phương pháp kỷ luật tích cực đòi hỏi cách thức xử lý phải giúp trẻ nhận ra sai lầm để tránh tái phạm. Việc giáo viên phạt học sinh đứng hai hàng trước bục giảng để nghe giảng lại bài có thể khiến các em bị xấu hổ hoặc có cảm giác bị tổn thương danh dự trước tập thể.
Học sinh V. có thể không đồng ý với hình thức phạt này, nhưng hành vi tấn công cô giáo là tuyệt đối không thể chấp nhận. Học sinh cần hiểu rằng dù tức giận đến đâu cũng không được phép làm tổn thương người khác.
Cảm giác bị đối xử không phù hợp không đồng nghĩa với việc được quyền sử dụng bạo lực. Đây là ranh giới đạo đức cốt lõi mà trẻ phải được học từ cả gia đình và nhà trường.
Giáo dục nhân cách không chỉ là dạy lý thuyết đúng - sai. Mục tiêu cốt lõi là giúp trẻ hình thành năng lực nhận biết giới hạn, cân nhắc hậu quả và lựa chọn hành vi phù hợp ngay cả khi đang có cảm xúc tiêu cực mạnh mẽ.
Khi người lớn chưa làm gương về ứng xử
Trẻ em không chỉ học qua lời dạy mà học nhiều hơn qua quan sát hành động của người lớn. Một đứa trẻ được yêu cầu phải bình tĩnh nhưng thường xuyên chứng kiến người lớn quát mắng, đe dọa hoặc dùng bạo lực giải quyết bất đồng thì thông điệp giáo dục sẽ bị đứt gãy.
Nếu người lớn yêu cầu trẻ chịu trách nhiệm nhưng chính mình lại tìm cách bao biện cho mọi sai lầm của con, bài học về trách nhiệm sẽ khó trở thành niềm tin và thói quen.
Bên cạnh gia đình, nhà trường là nơi học sinh trải nghiệm các mối quan hệ xã hội. Nơi đây cần xây dựng cơ chế tham vấn tâm lý học đường hoạt động thực chất. Học sinh có biểu hiện gây hấn, mất kiểm soát cần được đánh giá và hỗ trợ kịp thời, thay vì chờ đến khi xảy ra sự cố nghiêm trọng mới can thiệp.
Điều trẻ cần nhất không phải là được chiều chuộng mà là được chuẩn bị để trưởng thành. Mục tiêu của nuôi dạy con không phải là khiến con luôn vui vẻ hay không bao giờ chịu thất vọng, mà là giúp con trở thành người biết tự điều chỉnh, tôn trọng người khác và tự chịu trách nhiệm.
Giáo dục không phải là làm cho con đường của trẻ luôn bằng phẳng. Giáo dục là giúp trẻ đủ năng lực đi qua những đoạn đường không bằng phẳng mà không làm tổn thương chính mình và những người xung quanh.
