Sưng đau dưới lưỡi, cảnh giác với sỏi tuyến nước bọt

Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Yên (Quảng Ninh) tiếp nhận bệnh nhân nữ 46 tuổi đến khám do xuất hiện khối bất thường dưới lưỡi khoảng một tháng. Gần đây, khối tăng kích thước, sưng đau nhiều hơn, gây cảm giác vướng khi ăn và đau khi nuốt.

Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện sỏi kích thước khoảng 4 x 3 mm tại vùng dưới lưỡi. Bệnh nhân được chẩn đoán sỏi tuyến nước bọt và chỉ định phẫu thuật lấy sỏi ống tuyến Wharton qua đường miệng.

Tuyến nước bọt có vai trò làm ẩm khoang miệng, hỗ trợ nhai, nuốt và tiêu hóa thức ăn. Khi sỏi hình thành trong tuyến hoặc ống dẫn, dòng chảy nước bọt có thể bị cản trở, gây sưng đau và khó chịu. Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài, người bệnh có nguy cơ viêm tuyến nước bọt hoặc gặp các biến chứng nhiễm trùng.

1. Nhận biết dấu hiệu sỏi tuyến nước bọt

Sỏi tuyến nước bọt là tình trạng các thành phần vô cơ và hữu cơ kết tụ, hình thành sỏi trong tuyến hoặc ống dẫn nước bọt. Sỏi có thể gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn đường dẫn nước bọt vào khoang miệng.

Ở người trưởng thành, sỏi tuyến nước bọt thường gặp nhất tại tuyến dưới hàm, chiếm khoảng 80-90% số trường hợp trong nhiều thống kê. Sỏi cũng có thể xuất hiện ở tuyến mang tai và hiếm gặp hơn ở tuyến dưới lưỡi.

Ở giai đoạn đầu, sỏi tuyến nước bọt có thể không gây triệu chứng rõ rệt. Khi sỏi lớn dần hoặc cản trở dòng chảy nước bọt, người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu như:

• Sưng đau dưới lưỡi hoặc dưới hàm: Người bệnh có thể cảm nhận khối bất thường trong khoang miệng, vùng dưới lưỡi phồng lên hoặc xuất hiện tình trạng sưng ở dưới hàm. Một số trường hợp có thể đau vùng trước tai nếu sỏi nằm tại tuyến mang tai.
• Đau tăng khi ăn uống: Khi ăn, tuyến nước bọt tăng tiết để hỗ trợ tiêu hóa. Nếu ống tuyến bị tắc do sỏi, nước bọt khó thoát ra ngoài, khiến vùng tuyến sưng và đau tăng lên. Triệu chứng có thể giảm dần sau vài giờ nhưng tái diễn trong những bữa ăn tiếp theo.
• Cảm giác vướng, khó chịu trong khoang miệng: Sỏi ở vị trí dưới lưỡi có thể gây cảm giác cộm, vướng khi nhai, nuốt hoặc nói chuyện.
• Dấu hiệu viêm, nhiễm trùng: Khi tuyến bị viêm, người bệnh có thể đau nhiều, sưng nóng, sốt, xuất hiện mủ trong khoang miệng hoặc sưng hạch vùng dưới hàm.

Những biểu hiện này không chỉ gặp ở sỏi tuyến nước bọt mà còn có thể xuất hiện trong các bệnh lý khác. Vì vậy, người dân không nên tự chẩn đoán khi phát hiện khối bất thường dưới lưỡi, đặc biệt nếu khối tồn tại kéo dài, lớn dần hoặc gây đau khi ăn uống.

2. Điều trị sớm, hạn chế biến chứng

Việc điều trị sỏi tuyến nước bọt phụ thuộc vào kích thước, vị trí sỏi, mức độ tắc nghẽn và tình trạng viêm của tuyến. Với những trường hợp sỏi nhỏ, triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn uống đủ nước, vệ sinh răng miệng và áp dụng một số biện pháp hỗ trợ giúp nước bọt lưu thông tốt hơn.

Khi sỏi gây tắc nghẽn kéo dài, đau nhiều hoặc xuất hiện biến chứng, người bệnh có thể được chỉ định can thiệp lấy sỏi. Tùy vị trí và đặc điểm sỏi, bác sĩ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm loại bỏ sỏi, giải phóng đường dẫn nước bọt và bảo tồn tuyến khi có thể.

Trong một số trường hợp sỏi phức tạp, viêm tái diễn hoặc tổn thương tuyến nghiêm trọng, phẫu thuật loại bỏ tuyến nước bọt có thể được cân nhắc. Tuy nhiên, đây không phải phương pháp áp dụng cho tất cả người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên kết quả thăm khám và đánh giá chuyên môn.

Người bệnh tuyệt đối không tự chọc, nặn hoặc dùng vật nhọn lấy sỏi tại nhà vì có thể gây tổn thương mô, chảy máu và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Tóm lại: Sỏi tuyến nước bọt có nhiều biểu hiện dễ nhầm lẫn với các triệu chứng bệnh hầu họng. Vì vậy, khi xuất hiện khối bất thường dưới lưỡi, sưng đau vùng dưới hàm, đau tăng khi ăn hoặc khó nuốt kéo dài, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Nếu sưng đau tăng nhanh, kèm sốt hoặc có mủ, cần đi khám sớm. Trường hợp khó thở hoặc khó nuốt nghiêm trọng cần được cấp cứu ngay.

Phát hiện sớm và điều trị đúng cách giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn, hạn chế biến chứng viêm nhiễm và tăng khả năng bảo tồn chức năng tuyến nước bọt.

Đau hàm lâu ngày, người đàn ông tá hỏa phát hiện viên sỏi lớn trong tuyến nước bọt

SKĐS - Mới đây, các bác sĩ Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa TP. Cần Thơ đã phẫu thuật thành công trường hợp sỏi tuyến dưới hàm với kích thước lớn hiếm gặp.