Thường xuyên sử dụng trà sữa, nước ngọt và các loại đồ uống nhiều đường có thể dẫn đến tăng cân, sâu răng và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường type 2, gan nhiễm mỡ.
1. Tiêu thụ nhiều đường ảnh hưởng đến ngoại hình và thể trạng
Đẩy nhanh quá trình lão hóa da
Tiêu thụ nhiều đường trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe làn da. Khi đường trong máu tăng, đường có thể gắn với protein trong cơ thể, hình thành các sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs). Quá trình này có thể làm thay đổi cấu trúc và chức năng của collagen, elastin - những protein giúp da duy trì độ đàn hồi và săn chắc.
Theo thời gian, sự tích tụ các sản phẩm glycat hóa có thể góp phần khiến da kém đàn hồi, xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa. Tuy nhiên, lão hóa da còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như tuổi tác, ánh nắng mặt trời, hút thuốc, giấc ngủ và chế độ chăm sóc da.
Tăng nguy cơ sâu răng
Đường là một trong những yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ sâu răng. Vi khuẩn trong khoang miệng sử dụng đường từ thực phẩm và đồ uống để tạo axit. Axit làm mất khoáng men răng, lâu dần có thể hình thành tổn thương sâu răng.
Nguy cơ này càng đáng lưu ý khi thường xuyên uống trà sữa, nước ngọt có đường hoặc nhâm nhi đồ uống ngọt trong thời gian dài. Bên cạnh lượng đường tiêu thụ, tần suất ăn uống, thói quen vệ sinh răng miệng và việc sử dụng fluoride cũng ảnh hưởng đến nguy cơ sâu răng.
Để bảo vệ răng, nên hạn chế đồ uống có đường, ưu tiên nước lọc, đánh răng bằng kem đánh răng chứa fluoride và khám răng định kỳ.
Dễ tăng cân, tích tụ mỡ thừa
Nhiều loại đồ uống có đường cung cấp lượng năng lượng đáng kể nhưng ít chất xơ, không tạo cảm giác no tương đương thực phẩm giàu protein hoặc chất xơ. Vì vậy, nếu thường xuyên uống trà sữa, nước ngọt mà không giảm lượng thức ăn hoặc đồ uống khác tương ứng, tổng năng lượng nạp vào cơ thể có thể vượt quá nhu cầu.
Năng lượng dư thừa tích lũy theo thời gian có thể dẫn đến tăng cân, béo phì và tăng mỡ bụng. Đáng chú ý, một ly trà sữa có thêm trân châu, kem hoặc siro có thể chứa lượng đường và năng lượng cao, tùy thuộc vào kích cỡ và công thức pha chế.
Do đó, người dân cần chú ý tổng lượng đường và năng lượng tiêu thụ trong ngày, thay vì chỉ quan tâm đến lượng đường trong từng món ăn, thức uống riêng lẻ.
Thường xuyên sử dụng trà sữa có thể gây tăng cân và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa. Ảnh Minh Hiếu
2. Tiêu thụ quá nhiều đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính
Tăng nguy cơ đái tháo đường type 2
Tiêu thụ nhiều đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc đái tháo đường. Tuy nhiên, thường xuyên sử dụng đồ uống có đường có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào, thúc đẩy tăng cân và béo phì. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ kháng insulin – tình trạng các tế bào giảm đáp ứng với insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết.
Khi tình trạng kháng insulin tiến triển, tuyến tụy phải tăng tiết insulin để duy trì đường huyết trong giới hạn bình thường. Theo thời gian, khả năng bù trừ của tuyến tụy có thể suy giảm, khiến đường huyết tăng, dẫn đến tiền đái tháo đường và có thể tiến triển thành đái tháo đường type 2.
Nguy cơ mắc bệnh còn phụ thuộc vào tuổi tác, tiền sử gia đình, mức độ vận động, cân nặng và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, hạn chế đồ uống có đường, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ
Gan giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa đường. Một phần glucose được dự trữ dưới dạng glycogen để cơ thể sử dụng khi cần. Khi lượng đường và năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu, gan có thể chuyển một phần glucose thành chất béo. Nếu tình trạng này kéo dài, đặc biệt khi đi kèm thừa cân, béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa, nguy cơ tích tụ mỡ trong gan sẽ tăng lên.
Đồ uống chứa nhiều đường bổ sung, đặc biệt là các loại giàu fructose, có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Ở một số người, bệnh có thể tiến triển từ tích tụ mỡ đơn thuần sang viêm gan, xơ hóa và xơ gan. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp gan nhiễm mỡ đều tiến triển thành xơ gan; nguy cơ phụ thuộc vào mức độ tổn thương gan và các yếu tố sức khỏe đi kèm.
Gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu nên chủ động kiểm tra sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ.
Cách giảm lượng đường tiêu thụ hằng ngày
Để bảo vệ sức khỏe, người dân nên giảm tần suất uống trà sữa, nước ngọt, nước tăng lực và các loại đồ uống có thêm siro, đường. Khi sử dụng, nên chọn cỡ nhỏ, giảm lượng đường và hạn chế các loại topping giàu năng lượng. Nước lọc nên là lựa chọn chính để giải khát hằng ngày.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng tiêu thụ mỗi ngày. Việc giảm xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích cho sức khỏe. Đường tự do bao gồm đường được thêm vào thực phẩm, đồ uống và đường có tự nhiên trong mật ong, siro, nước ép trái cây.
Bên cạnh đó, cần duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây nguyên quả, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ. Những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì lâu dài sẽ giúp kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
