Tăng cân là tình trạng phổ biến ở phụ nữ sau 50 tuổi, đặc biệt trong và sau giai đoạn mãn kinh. Dù có cùng mức độ hoạt động thể chất và chế độ ăn tương đồng, phụ nữ ở độ tuổi này thường tích mỡ nhanh hơn hẳn so với nam giới cùng lứa tuổi.
4 lý do phụ nữ sau mãn kinh dễ tăng cân, tích mỡ
Sụt giảm đột ngột của nội tiết tố
Nguyên nhân cốt lõi khiến phụ nữ sau mãn kinh dễ tăng cân nằm ở sự suy giảm nhanh của hormone estrogen. Trong độ tuổi sinh sản, estrogen đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa quá trình trao đổi chất, kiểm soát sự phân bố mỡ và duy trì độ nhạy insulin.
Khi buồng trứng ngừng hoạt động, lượng estrogen giảm đáng kể. Sự thiếu hụt này làm chậm tốc độ chuyển hóa cơ bản, khiến cơ thể đốt cháy ít năng lượng hơn cho các hoạt động sống hằng ngày. Trong khi đó, nam giới cùng tuổi dù cũng bị suy giảm testosterone theo thời gian, nhưng quá trình này diễn ra từ từ và không có sự sụp đổ nội tiết đột ngột như ở phụ nữ.
Sau tuổi mãn kinh, phụ nữ thường có xu hướng dễ tăng cân, tích mỡ hơn đàn ông cùng tuổi. Ảnh minh họa AI.
Mất khối lượng cơ bắp làm giảm tốc độ đốt cháy calo
Cơ bắp là mô tiêu thụ nhiều năng lượng nhất trong cơ thể ngay cả khi nghỉ ngơi. Cả nam và nữ đều bị mất cơ tự nhiên theo tuổi tác. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa lão hóa và thiếu hụt estrogen khiến phụ nữ mất khối lượng cơ nhanh hơn.
Nam giới vốn sở hữu khối lượng cơ bắp tự nhiên cao hơn phụ nữ từ 30% - 40%. Nhờ lượng cơ sẵn có này, nam giới duy trì mức chuyển hóa cơ bản cao hơn, đốt cháy nhiều calo hơn trong cùng một khoảng thời gian nghỉ ngơi hoặc vận động. Khi phụ nữ mất đi lượng lớn khối lượng cơ, năng lượng dư thừa từ thực phẩm không được tiêu thụ sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành mỡ thừa.
Thay đổi vị trí tích mỡ trong cơ thể
Không chỉ tăng tổng lượng mỡ, mãn kinh còn làm thay đổi hoàn toàn bản đồ phân bố mỡ của phụ nữ. Trước mãn kinh, dưới tác động của estrogen, mỡ thường tích tụ ở vùng hông, đùi và mông (dạng hình quả lê) - loại mỡ dưới da ít gây hại cho sức khỏe.
Sau khi mãn kinh, sự suy giảm estrogen làm tỷ lệ testosterone/estrogen trong cơ thể phụ nữ tăng lên, khiến cơ thể bắt đầu tích mỡ theo kiểu nam giới (dạng hình quả quả táo). Mỡ chuyển hướng tập trung mạnh vào vùng bụng, hình thành mỡ nội tạng.
Đây là loại mỡ nguy hiểm vì nằm sâu xung quanh các cơ quan nội tạng, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa. Nam giới cũng tăng mỡ bụng theo tuổi tác, nhưng sự dịch chuyển hình dáng cơ thể ở phụ nữ diễn ra đột ngột và rõ rệt hơn hẳn.
Rối loạn giấc ngủ và biến động tâm lý
Giai đoạn mãn kinh thường đi kèm với các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm và mất ngủ kéo dài. Mất ngủ làm gián đoạn 2 hormone quan trọng điều hòa cảm giác thèm ăn: Làm tăng ghrelin (hormone kích thích thèm ăn) và giảm leptin (hormone báo hiệu no).
Hệ quả là phụ nữ mãn kinh thường có xu hướng thèm các thực phẩm giàu năng lượng, đường và tinh bột chế biến sẵn để bù đắp sự mệt mỏi. Bên cạnh đó, sự căng thẳng và thay đổi tâm lý giai đoạn này làm tăng nồng độ hormone cortisol - yếu tố thúc đẩy cơ thể tích trữ mỡ bụng mạnh mẽ hơn.
Giải pháp kiểm soát cân nặng cho phụ nữ sau mãn kinh
Dù sự thay đổi sinh học là không thể tránh khỏi, phụ nữ hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát cân nặng bằng các biện pháp khoa học:
Tăng cường vận động kháng lực: Các bài tập tạ, dây kháng lực hoặc yoga bệ đạc giúp duy trì và tái tạo khối lượng cơ bắp, từ đó nâng cao tốc độ chuyển hóa năng lượng.
Tối ưu hóa chế độ ăn uống: Giảm bớt lượng calo tổng thể tiêu thụ hằng ngày, hạn chế tối đa đường và tinh bột tinh chế. Thay vào đó, tăng cường chất đạm chất lượng cao để bảo vệ cơ bắp và bổ sung thêm xơ từ rau củ, ngũ cốc nguyên hạt.
Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Thiết lập không gian phòng ngủ thoáng mát, duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định để giảm căng thẳng và cân bằng hormone.
Tăng cân sau mãn kinh là phản ứng sinh lý tự nhiên do sự thay đổi nội tiết tố và lão hóa. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp phụ nữ xây dựng lối sống phù hợp, chủ động bảo vệ sức khỏe và vóc dáng ở giai đoạn này.
Mời độc giả xem thêm video:
Rối loạn kinh nguyệt giai đoạn tiền mãn kinh #shorts
