Chất thải y tế là một trong những vấn đề cần được kiểm soát chặt chẽ. Trong thời gian qua, Việt Nam đã ban hành các chính sách khuyến khích áp dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường trong xử lý chất thải; tăng cường tái sử dụng, tái chế chất thải phù hợp với quy định và điều kiện thực tế.
Đáng chú ý, định hướng không đầu tư mới các lò đốt chất thải y tế công suất nhỏ tại các cơ sở y tế nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh các chất ô nhiễm độc hại như dioxin và furan.
Bộ Y tế cũng đã ban hành quy định về quản lý chất thải y tế, trong đó chú trọng giảm thiểu phát sinh chất thải nguy hại, giảm chất thải nhựa và phân loại chất thải nhựa để tái chế.
Cùng với đó là kế hoạch, lộ trình giảm thiểu chất thải nhựa trong ngành Y tế, hướng tới giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy và các sản phẩm nhựa dùng một lần; từng bước thay thế bằng sản phẩm dễ phân hủy, thân thiện với môi trường hoặc có thể sử dụng nhiều lần, phù hợp với yêu cầu chuyên môn và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Đối với các bệnh viện có quy mô phát thải lớn, việc đầu tư, cải tạo hệ thống xử lý nước thải y tế cũng được chú trọng, nhằm bảo đảm nước thải sau xử lý đáp ứng các quy chuẩn môi trường trước khi thải ra môi trường.
Đây là những giải pháp không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu về môi trường mà còn góp phần xây dựng mô hình bệnh viện sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm chất thải và hướng tới phát triển bền vững.
Bộ Y tế đã ban hành quy định về quản lý chất thải y tế, trong đó chú trọng giảm thiểu phát sinh chất thải nguy hại, giảm chất thải nhựa và phân loại chất thải nhựa để tái chế. Ảnh minh hoạ
Chuyển đổi số giúp hệ thống y tế tăng khả năng chống chịu
Thích ứng biến đổi khí hậu trong y tế cũng gắn với đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ. Trong những tình huống thiên tai, bão lũ hoặc khi giao thông bị chia cắt, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế tuyến trên có thể gặp nhiều khó khăn. Khi đó, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin có thể giúp duy trì kết nối chuyên môn, hỗ trợ tuyến dưới và giảm nhu cầu di chuyển không cần thiết.
Việc triển khai TeleHealth, tư vấn và hội chẩn từ xa giúp các cơ sở y tế tuyến dưới có thể tiếp cận hỗ trợ chuyên môn kịp thời từ tuyến trên, đặc biệt trong những trường hợp khó hoặc cần quyết định chuyên môn nhanh.
Cách tiếp cận này vừa góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, vừa tăng khả năng chống chịu của mạng lưới y tế trước các tình huống bất thường.
Về lâu dài, chuyển đổi số còn giúp hình thành phương thức quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu; hỗ trợ theo dõi nhu cầu chăm sóc sức khỏe, phân bổ nguồn lực và duy trì kết nối giữa các tuyến trong những tình huống mà phương thức trực tiếp bị hạn chế.
Hội chần khám chữa bệnh từ xa của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức với cơ sở y tế tuyến dưới. Ảnh: BVCC
Chất lượng môi trường là một phần của chất lượng bệnh viện
Xây dựng cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp vì vậy cần được nhìn nhận rộng hơn một phong trào về cảnh quan hay vệ sinh.
Một bệnh viện có nguồn nước an toàn, môi trường sạch, chất thải được quản lý đúng quy định, năng lượng được sử dụng hiệu quả và có phương án ứng phó khi xảy ra thiên tai sẽ tạo ra môi trường chăm sóc sức khỏe an toàn hơn cho người bệnh.
Đồng thời, đây cũng là môi trường làm việc tốt hơn cho nhân viên y tế, góp phần giảm các nguy cơ nghề nghiệp, tạo động lực làm việc và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ.
Từ góc độ hệ thống, chất lượng môi trường tại từng cơ sở y tế cũng là một nền tảng quan trọng để cải thiện chất lượng chung của toàn ngành.
Trong bối cảnh Việt Nam là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Những tác động từ hạn hán, xâm nhập mặn, nước biển dâng, lũ lụt, bão và sạt lở đất có thể trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ y tế nếu cơ sở hạ tầng và hệ thống vận hành chưa được chuẩn bị đầy đủ.
Từ "Xanh - Sạch - Đẹp" đến cơ sở y tế chống chịu với khí hậu
Trong thời gian tới, Việt Nam dự kiến tiếp tục hoàn thiện các công cụ quản lý nhằm nâng cao chất lượng môi trường tại các cơ sở y tế, trong đó có việc xây dựng các tiêu chí đánh giá chất lượng môi trường bệnh viện.
Bộ Y tế cũng sẽ xây dựng kế hoạch hành động về tăng trưởng xanh và lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong ngành Y tế.
Đây là bước chuyển quan trọng từ việc thực hiện từng nhóm giải pháp riêng lẻ sang tiếp cận tổng thể, trong đó môi trường, biến đổi khí hậu, chất lượng bệnh viện, an toàn người bệnh và hiệu quả sử dụng nguồn lực được đặt trong cùng một hệ thống.
Một cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp trong bối cảnh mới vì thế không chỉ là nơi có nhiều cây xanh, sạch sẽ và khang trang. Đó phải là cơ sở có khả năng bảo đảm nước sạch, năng lượng, xử lý chất thải an toàn; có hạ tầng đủ sức chống chịu trước thiên tai; ứng dụng công nghệ để duy trì chăm sóc người bệnh; đồng thời chủ động giảm chất thải, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Khi những yêu cầu đó trở thành một phần của quy hoạch, đầu tư, quản trị và chất lượng hoạt động thường xuyên, "Xanh - Sạch - Đẹp" sẽ không còn là một phong trào ngắn hạn mà trở thành nền tảng để xây dựng cơ sở y tế an toàn, thân thiện, có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Đó cũng là hướng đi cần thiết để hệ thống y tế không chỉ ứng phó tốt hơn với những thách thức môi trường đang ngày càng hiện hữu, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người dân trong dài hạn.
